สหรัฐฯ เตรียมเปิดทางให้ซาอุดีอาระเบียเสริมสมรรถนะยูเรเนียมได้เอง

20-7-2026

  สำนักข่าว CNN รายงานโดยอ้างเอกสารร่างข้อตกลงและแหล่งข่าวที่เกี่ยวข้องกับการเจรจา ว่า สหรัฐอเมริกาได้ตกลงที่จะอนุญาตให้ซาอุดีอาระเบียพัฒนาโครงการพลังงานนิวเคลียร์ของตนเอง รวมถึงสามารถเสริมสมรรถนะยูเรเนียม (uranium enrichment) ได้ รายงานระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวได้ผ่านการเจรจาเรียบร้อยแล้ว และอยู่ระหว่างรอการลงนามจากประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์

  ตามข้อมูลของ CNN ข้อตกลงฉบับนี้จะ ไม่กำหนดให้ซาอุดีอาระเบียต้องปฏิบัติตาม "พิธีการเพิ่มเติม" (Additional Protocol) ของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ซึ่งเป็นมาตรการตรวจสอบที่เปิดโอกาสให้ผู้ตรวจสอบสามารถเข้าถึงสถานที่ด้านนิวเคลียร์ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น เพื่อช่วยตรวจจับกิจกรรมนิวเคลียร์ที่ไม่ได้มีการประกาศอย่างเป็นทางการ

เทคโนโลยีเดียวกับที่เป็นประเด็นในกรณีอิหร่าน

หากข้อตกลงมีผลบังคับใช้ ซาอุดีอาระเบียจะสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมแบบเดียวกับที่เป็นประเด็นข้อพิพาทระหว่างอิหร่านกับชาติตะวันตกมายาวนานหลายทศวรรษ

ที่ผ่านมา สหรัฐฯ และอิสราเอลให้เหตุผลว่า โครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่านอาจถูกนำไปใช้ในการผลิตอาวุธนิวเคลียร์ และใช้ข้อกังวลดังกล่าวเป็นเหตุผลในการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านนิวเคลียร์ของอิหร่านเมื่อต้นปีนี้

อิหร่านยืนยันโครงการมีเป้าหมายเพื่อสันติ

อิหร่านยืนยันมาโดยตลอดว่า โครงการนิวเคลียร์ของตนมีวัตถุประสงค์เพื่อสันติเท่านั้น และในฐานะประเทศภาคีของ สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) อิหร่านมี "สิทธิอันไม่อาจเพิกถอนได้" ในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อใช้ในกิจการพลเรือน

นอกจากนี้ อิหร่านยังเคยยอมปฏิบัติตาม พิธีสารเพิ่มเติมของ IAEA เป็นการชั่วคราว ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ตรวจสอบสามารถเข้าถึงสถานที่นิวเคลียร์ได้มากกว่าที่มาตรการคุ้มครองมาตรฐานกำหนดไว้

ซาอุดีอาระเบียต้องการพัฒนาอุตสาหกรรมนิวเคลียร์

ซาอุดีอาระเบียมีเป้าหมายในการพัฒนาอุตสาหกรรมนิวเคลียร์ของประเทศมาเป็นเวลานาน โดยระบุว่าต้องการ

พัฒนาแหล่งแร่ยูเรเนียมภายในประเทศ

กระจายแหล่งพลังงาน

เพิ่มปริมาณน้ำมันดิบสำหรับการส่งออก

สนับสนุนภาคอุตสาหกรรมและโครงการผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเล

รัฐบาลริยาดยังให้เหตุผลว่า ในฐานะประเทศภาคีของ NPT เช่นเดียวกับประเทศสมาชิกอื่น ๆ ซาอุดีอาระเบียย่อมมีสิทธิในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อวัตถุประสงค์ด้านสันติ

เปลี่ยนแนวนโยบายเดิมของสหรัฐฯ

หากข้อตกลงฉบับนี้มีผลจริง จะถือเป็นการเปลี่ยนแปลงจากแนวทาง "มาตรฐานทองคำ" ที่สหรัฐฯ ใช้มายาวนานในการทำข้อตกลงความร่วมมือด้านนิวเคลียร์เพื่อสันติกับประเทศต่าง ๆ

ในปี 2009 สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ได้ตกลงสละสิทธิในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมและการแปรรูปพลูโทเนียมอย่างถาวร เพื่อแลกกับความร่วมมือด้านนิวเคลียร์จากสหรัฐฯ

ข้อตกลงดังกล่าวถูกใช้เป็นต้นแบบของความร่วมมือด้านนิวเคลียร์ในตะวันออกกลางโดยรัฐบาลสหรัฐฯ หลายสมัย

ผู้เชี่ยวชาญกังวลการแข่งขันด้านนิวเคลียร์

ผู้เชี่ยวชาญด้านการควบคุมอาวุธที่ CNN อ้างถึง แสดงความกังวลว่า หากสหรัฐฯ อนุญาตให้ซาอุดีอาระเบียเสริมสมรรถนะยูเรเนียมได้เอง อาจทำให้มาตรฐาน "Gold Standard" อ่อนแอลง และกระตุ้นให้ประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเรียกร้องสิทธิในลักษณะเดียวกัน

ผู้เชี่ยวชาญยังเตือนว่า การมีความสามารถในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมภายในประเทศ ทำให้ประเทศนั้นมี ศักยภาพแฝงในการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ (latent weapons capability) เนื่องจากเครื่องหมุนเหวี่ยง (centrifuge) ที่ใช้ผลิตเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ สามารถนำไปใช้ผลิตยูเรเนียมสมรรถนะสูงระดับที่ใช้ทำอาวุธได้ หากดำเนินการเสริมสมรรถนะต่อไปจนถึงระดับที่สูงกว่า.

ที่มา CNN