ผู้เชี่ยวชาญชี้ ‘ดีล NPT’ สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์พังทลาย ชาติมหาอำนาจอาวุธนิวเคลียร์เดินหน้าฝ่าฝืนกติกา

29-4-2026

    สำนักข่าว Al Jazeera รายงานว่า การประชุมทบทวนสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons - NPT) รอบ 5 ปี ได้เปิดฉากขึ้น ณ สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ ภายใต้เงาของสงครามและความขัดแย้งที่เปราะบางระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอล และอิหร่าน (Iran) ท่ามกลางคำถามสำคัญจากนักวิเคราะห์ว่า สนธิสัญญาที่เป็นเสาหลักของความมั่นคงโลกฉบับนี้จะยังคงความศักดิ์สิทธิ์อยู่ได้หรือไม่

ปมขัดแย้ง: สิทธิในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม

  ประเด็นหลักของการหารือคือคลังสำรองยูเรเนียมของอิหร่าน ซึ่งก่อนเกิดสงครามเพียงไม่กี่ชั่วโมง รัฐมนตรีต่างประเทศโอมาน (Oman) ระบุว่าอิหร่านตกลงที่จะลดระดับสะสมเป็น "ศูนย์" และยอมรับการตรวจสอบจากทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) แต่การโจมตีจากสหรัฐฯ และอิสราเอลที่ตามมาทันทีได้ทำให้ข้อตกลงนั้นพังทลายลง

  นักวิเคราะห์ระบุว่า ข้ออ้างของสหรัฐฯ และอิสราเอลที่ใช้ในการทำสงคราม คือการป้องกันไม่ให้อิหร่านครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ แต่กลับถูกมองว่าเป็น "ความย้อนแย้ง" (Hypocrisy) เนื่องจากอิสราเอลเป็นเพียงประเทศเดียวในตะวันออกกลางที่มีอาวุธนิวเคลียร์ในครอบครอง (แม้จะไม่เคยยอมรับอย่างเป็นทางการ) และไม่ได้เป็นภาคีสมาชิกของ NPT

หลักการที่ถูกทำลาย: การแลกเปลี่ยนที่ล้มเหลว

สนธิสัญญา NPT วางอยู่บนหลักการแลกเปลี่ยนพื้นฐาน 3 ประการ:

การไม่แพร่ขยายอาวุธ: ประเทศที่ไม่มีนิวเคลียร์ตกลงที่จะไม่ครอบครอง

การปลดอาวุธ: ประเทศที่มีนิวเคลียร์ตกลงจะทยอยทำลายอาวุธของตน

การใช้พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ: ทุกประเทศมีสิทธิ์พัฒนาเทคโนโลยีภายใต้การตรวจสอบ

   ซาฮาร์ ข่าน (Sahar Khan) นักวิเคราะห์จากสถาบัน Global Affairs ระบุว่า "หลักการนี้พังทลายลงอย่างสิ้นเชิง" เนื่องจากมหาอำนาจนิวเคลียร์ทั้ง 5 (สหรัฐฯ, รัสเซีย, จีน, สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศส) ต่างเร่งปรับปรุงคลังแสงของตนให้ทันสมัยแทนที่จะปลดอาวุธ ขณะที่ประเทศนอกสนธิสัญญาอย่างอินเดีย, ปากีสถาน และอิสราเอล กลับสามารถครอบครองนิวเคลียร์ได้โดยไม่ได้รับบทลงโทษที่เท่าเทียมกัน

บรรทัดฐานอันตรายจากสงครามอิหร่าน

  ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าสงครามครั้งนี้ได้สร้างบรรทัดฐานที่อันตราย (Dangerous precedent) นั่นคือ "หากคุณมีอาวุธนิวเคลียร์ คุณสามารถโจมตีรัฐที่คุณเชื่อว่ามีความตั้งใจจะพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้" แม้รัฐนั้นจะเป็นภาคี NPT ที่ยอมรับการตรวจสอบก็ตาม

  โฮเซน มูซาเวียน (Hossein Mousavian) อดีตนักการทูตนิวเคลียร์ของอิหร่าน เสริมว่าความเชื่อถือของ NPT กำลังเสื่อมถอยลงจากการบังคับใช้กฎที่ไม่คงเส้นคงวา โดย NPT กำลังเปลี่ยนจากระเบียบที่อิงตามกฎเกณฑ์ (Rules-based regime) ไปสู่เครื่องมือทางการเมืองที่ถูกบงการโดยอำนาจของมหาอำนาจมากกว่าหลักการที่ยุติธรรม

อนาคตของการประชุม

  ท่ามกลางความสงสัยและมาตรฐานซ้ำซ้อน นักวิเคราะห์หลายรายมองโลกในแง่ร้ายว่าการประชุมครั้งนี้อาจไม่สามารถหยุดยั้งมหาอำนาจนิวเคลียร์จากการละเมิดกฎเกณฑ์ได้ โดยเฉพาะเมื่อประเด็นนิวเคลียร์ถูกนำมาใช้เป็นเกราะกำบังทางภูมิรัฐศาสตร์เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารแบบดั้งเดิม ดังที่เห็นในความขัดแย้งปัจจุบัน

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/npt-summit-can-nuclear-pact-survive-us-israel-war-on-iran