ทำไมยุโรปจึงให้ความสำคัญกับปากีสถานมากขึ้น? จากคู่ค้า GSP+ สู่สะพานเชื่อมยุทธศาสตร์ยุโรปกับเอเชียและอ่าวเปอร์เซีย รับมือโลกหลายขั้วอำนาจ

27-7-2026

  Asia Times รายงานว่า ตั้งแต่สงครามประเทศอิหร่าน (Iran) ไปจนถึงความไม่สงบในทะเลแดง (Red Sea) ความเสี่ยงระดับโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป กำลังผลักดันให้สหภาพยุโรป (EU) มองประเทศปากีสถาน (Pakistan) ในมิติที่มากกว่าเพียงแค่พันธมิตรทางการค้า

  สภาวะแวดล้อมเชิงยุทธศาสตร์ของทวีปยุโรป (Europe) กำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว สงครามของประเทศรัสเซีย (Russia) ในประเทศยูเครน (Ukraine) ความไม่สงบข้ามภูมิภาคตะวันออกกลาง (Middle East) ความไม่มั่นคงที่เพิ่มขึ้นในทะเลแดง (Red Sea) และความกังวลที่ฟื้นคืนขึ้นมาเกี่ยวกับความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ได้กระตุ้นให้สหภาพยุโรป (EU) ทำการประเมินพันธมิตรภายนอกของตนใหม่อีกครั้ง

  ในเวลาเดียวกัน การแข่งขันระหว่างข้อริเริ่ม โกลบอล เกตเวย์ (Global Gateway) ของสหภาพยุโรป (EU) และข้อริเริ่ม หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (Belt and Road Initiative: BRI) ของประเทศจีน (China) ประกอบกับการแสวงหาการพึ่งพาตนเองเชิงยุทธศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่กว่าของทวีปยุโรป (Europe) ได้ขยายความสำคัญทางภูมิรัฐศาสตร์ของกลุ่มประเทศที่เชื่อมโยงทวีปยุโรป (Europe) เข้ากับทวีปเอเชีย (Asia) และกลุ่มประเทศอ่าว (Gulf)

  ท่ามกลางฉากหลังนี้ ประเทศปากีสถาน (Pakistan) กำลังกลายเป็นประเทศที่ยากเกินกว่าจะมองผ่านปริซึมดั้งเดิมในเรื่องสิทธิพิเศษทางการค้า การถกเถียงเรื่องธรรมาภิบาล และสิทธิมนุษยชนเป็นหลัก

  การประชุมเมื่อเร็วๆ นี้ ระหว่างรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศของปากีสถาน นาย อิสฮัค ดาร์ (Ishaq Dar) และผู้แทนมองการฝ่ายการต่างประเทศและนโยบายความมั่นคงของสหภาพยุโรป (EU) นาง คายา คัลลาส (Kaja Kallas) ควบคู่ไปกับการหารือเชิงยุทธศาสตร์ ปากีสถาน-สหภาพยุโรป ครั้งที่ 8 (8th Pakistan-EU Strategic Dialogue) ณ กรุงอิสลามาบัด (Islamabad) ชี้ให้เห็นว่าความสัมพันธ์กำลังก้าวเข้าสู่ระยะที่มีความเป็นยุทธศาสตร์มากยิ่งขึ้น

  ลำดับความสำคัญของทวีปยุโรป (Europe) กำลังวิวัฒนาการไปรวดเร็วยิ่งกว่านโยบายที่มีต่อประเทศปากีสถาน (Pakistan) และช่องว่างดังกล่าวกำลังกลายเป็นสิ่งที่ยากจะรักษาไว้ได้อีกต่อไป คำถามในปัจจุบันจึงไม่ใช่เรื่องที่ว่าประเทศปากีสถาน (Pakistan) และสหภาพยุโรป (EU) ควรมีความร่วมมือกันหรือไม่ แต่อยู่อยู่ที่ว่ากรุงบรัสเซลส์ (Brussels) จะสามารถก้าวข้ามความสัมพันธ์ที่ศูนย์กลางอยู่กับระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรเป็นการทั่วไป หรือ จีเอสพี พลัส (GSP+) และการถกเถียงเรื่องธรรมาภิบาล ไปสู่นโยบายที่สะท้อนถึงความเป็นจริงทางภูมิรัฐศาสตร์ในปัจจุบันได้หรือไม่

จากหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจสู่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเชิงยุทธศาสตร์

  สหภาพยุโรป (EU) ยังคงเป็นจุดหมายปลายทางการส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของประเทศปากีสถาน (Pakistan) โดยมีระบบ GSP+ ทำหน้าที่เป็นรากฐานของความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจทวิภาคี ซึ่งการเข้าถึงตลาดทวีปยุโรป (Europe) แบบได้รับสิทธิพิเศษได้ช่วยเสริมสร้างอุตสาหกรรมการส่งออกของประเทศปากีสถาน (Pakistan) สร้างการจ้างงาน และส่งเสริมความก้าวหน้าในการปฏิบัติตามอนุสัญญาระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิแรงงาน การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และธรรมาภิบาล

  GSP+ ยังคงเป็นเสาหลักที่สำคัญของความสัมพันธ์ แต่ไม่ได้เป็นสิ่งที่กำหนดนิยามความสัมพันธ์อีกต่อไป ในขณะที่ทวีปยุโรป (Europe) กระจายความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทาน ขยายการเชื่อมโยงผ่านโครงการ Global Gateway และเสริมสร้างการมีส่วนร่วมทั่วอินโด-แปซิฟิก (Indo-Pacific) เอเชียใต้ (South Asia) และกลุ่มประเทศอ่าว (Gulf) ตำแหน่งเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศปากีสถาน (Pakistan) จึงมีความเกี่ยวเนื่องและสำคัญมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ

  ด้วยตำแหน่งที่ตั้ง ณ ทางแยกของเอเชียใต้ (South Asia) เอเชียกลาง (Central Asia) ตะวันออกกลาง (Middle East) และทะเลอาหรับ (Arabian Sea) ประเทศปากีสถาน (Pakistan) จึงครอบครองพื้นที่วิกฤตสำหรับการค้าในภูมิภาค ระเบียงพลังงาน ความมั่นคงทางทะเล และเครือข่ายการเชื่อมโยงที่กำลังเกิดขึ้นใหม่

  การขยายความร่วมมือของทวีปยุโรป (Europe) กับประเทศอินเดีย (India) ได้กลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิก (Indo-Pacific) ในเวลาเดียวกัน การรักษาการมีส่วนร่วมเชิงสร้างสรรค์กับประเทศปากีสถาน (Pakistan) ก็มีความสำคัญเท่าเทียมกัน หากกรุงบรัสเซลส์ (Brussels) แสวงหานโยบายเอเชียใต้ที่มีความสมดุล ซึ่งสนับสนุนเสถียรภาพในภูมิภาค ขยายทางเลือกทางการทูต และหลีกเลี่ยงการมองภูมิภาคผ่านปริซึมเชิงยุทธศาสตร์เพียงมุมมองเดียว

  การมีส่วนร่วมระหว่างปากีสถานและสหภาพยุโรปเมื่อเร็วๆ นี้ ได้สะท้อนให้เห็นถึงวาระที่กว้างขึ้นนี้ การหารือในปัจจุบันขยายขอบเขตไปไกลกว่าการค้าและการลงทุน ไปสู่เรื่องความยืดหยุ่นต่อสภาพภูมิอากาศ การศึกษา การย้ายถิ่นฐาน ความร่วมมือทางดิจิทัล และการทูตในภูมิภาค

  ความกังวลร่วมกันเกี่ยวกับความไม่สงบในตะวันออกกลาง (Middle East) ความมั่นคงทางทะเลในทะเลแดง (Red Sea) และห่วงโซ่อุปทานโลกที่มีความยืดหยุ่น ได้ช่วยตอกย้ำความสำคัญของการมีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง

  แม้จะมีพื้นที่ความร่วมมือที่ขยายตัวเหล่านี้ แต่ความไว้วางใจยังคงถูกหล่อหลอมด้วยมุมมองที่แตกต่างกันในเรื่องประชาธิปไตย ธรรมาภิบาล สิทธิมนุษยชน และความมั่นคง ความแตกต่างเหล่านี้มักสะท้อนถึงประสบการณ์ทางการเมืองและลำดับความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ที่ตัดกัน มากกว่าที่จะเป็นผลประโยชน์ที่ขัดแย้งกันอย่างสิ้นเชิง

ประชาธิปไตย ความมั่นคง และวาทกรรมที่แข่งขันกัน

  นโยบายการต่างประเทศของทวีปยุโรป (Europe) ยังคงให้ความสำคัญอย่างมากกับประชาธิปไตย เสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ และสิทธิมนุษยชน ประเทศปากีสถาน (Pakistan) มีหลักการเหล่านี้ร่วมกันในวงกว้าง แต่ยืนยันว่าการพัฒนาประชาธิปไตยของตนควรได้รับการเข้าใจภายในบริบทของวิวัฒนาการทางรัฐธรรมนูญ สภาพเศรษฐกิจและสังคม และสภาวะแวดล้อมด้านความมั่นคงที่มีความท้าทายสูง

  ตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศปากีสถาน (Pakistan) ได้ผ่านการถ่ายโอนอำนาจตามรัฐธรรมนูญซ้ำแล้วซ้ำเล่า การเลือกตั้งที่มีการแข่งขัน อำนาจตุลาการที่ตื่นตัว ภูมิทัศน์สื่อที่มีชีวิตชีวา และการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมที่เติบโตขึ้น เช่นเดียวกับประเทศประชาธิปไตยกำลังพัฒนาหลายแห่ง ปากีสถานยังคงดำเนินกระบวนการปฏิรูปเชิงสถาบัน ควบคู่ไปกับการเผชิญหน้ากับความท้าทายด้านความมั่นคงที่สำคัญพร้อมๆ กัน

  ความท้าทายเหล่านั้นยังคงเป็นหัวใจสำคัญของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศปากีสถาน กับทวีปยุโรป  เป็นเวลากว่าสองทศวรรษที่ประเทศปากีสถาน  ได้ดำเนินปฏิบัติการต่อต้านการก่อการร้ายอย่างครอบคลุม โดยสูญเสียทั้งชีวิตมนุษย์ เศรษฐกิจ และสถาบันอย่างมหาศาล

  การกลับสู่อำนาจของกลุ่มตาลีบัน (Taliban) ในประเทศอัฟกานิสถาน  ได้ฟื้นคืนความกังวลเกี่ยวกับการก่อการร้ายข้ามแดน ขณะที่ความไม่สงบอย่างต่อเนื่องที่นั่นส่งผลกระทบต่อการย้ายถิ่นฐานที่ไม่เป็นไปตามกฎหมาย การก่อการร้าย อาชญากรรมจัดตั้ง และการเชื่อมโยงในภูมิภาค ซึ่งเป็นประเด็นที่ส่งผลกระทบเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ต่อวาระความมั่นคงของทวีปยุโรป เอง

  ดังนั้น กรุงอิสลามาบัด (Islamabad) จึงโต้แย้งว่า การประเมินเรื่องธรรมาภิบาลและสิทธิมนุษยชนควรได้รับการพิจารณาควบคู่ไปกับความเป็นจริงด้านความมั่นคงเหล่านี้ ขณะเดียวกัน บรรดานักกำหนดนโยบายของทวีปยุโรปยืนยันว่า สถาบันประชาธิปไตยและสิทธิขั้นพื้นฐานเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้สำหรับเสถียรภาพในระยะยาว

  ความท้าทายจึงไม่ใช่การเลือกระหว่างความมั่นคงหรือประชาธิปไตย แต่เป็นการตระหนักว่าความมั่นคงที่ยั่งยืนในท้ายที่สุดต้องพึ่งพาสถาบันประชาธิปไตยที่มีความยืดหยุ่น เช่นเดียวกับที่ความก้าวหน้าทางประชาธิปไตยจำเป็นต้องมีสภาวะแวดล้อมด้านความมั่นคงที่มั่นคง

  อีกประเด็นหนึ่งที่ต้องมีการบริหารจัดการอย่างระมัดระวัง เกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับองค์กรแบ่งแยกดินแดนหรือองค์กรหัวรุนแรงที่ปฏิบัติการภายในเขตอำนาจศาลของทวีปยุโรป ประเทศปากีสถาน  ได้หยิบยกข้อกังวลซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า บุคคลหรือกลุ่มคนบางกลุ่มได้ฉวยใช้เสรีภาพทางประชาธิปไตยในการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ ระดมทุนสนับสนุนทางการเงิน หรือส่งเสริมวาระที่ใช้ความรุนแรง

    ในส่วนของรัฐบาลในทวีปยุโรป  ยังคงมุ่งมั่นในการคุ้มครองการเคลื่อนไหวทางการเมืองที่ชอบด้วยกฎหมายและเสรีภาพในการแสดงออก ผลประโยชน์ร่วมกันจึงอยู่ที่การรับประกันว่าเสรีภาพทางประชาธิปไตยจะไม่ถูกใช้ไปในทางที่ผิดเพื่ออำนวยความสะดวกแก่การสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย หรือการยั่วยุให้เกิดความรุนแรง — ซึ่งเป็นความแตกต่างที่ขึ้นอยู่กับการสอบสวนอิงพยานหลักฐาน ความร่วมมือทางตุลาการ และกระบวนการยุติธรรมที่ถูกต้อง

ยุคสมัยใหม่ และหุ้นส่วนใหม่

  ตรรกะเชิงยุทธศาสตร์สำหรับความร่วมมือที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นระหว่างปากีสถานและทวีปยุโรปกำลังมีความน่าเชื่อถือและดึงดูดใจเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ การแสวงหาห่วงโซ่อุปทานที่มีความยืดหยุ่น เส้นทางทางทะเลที่ปลอดภัย และพันธมิตรในภูมิภาคที่น่าเชื่อถือของทวีปยุโรป ได้เพิ่มมูลค่าให้แก่ประเทศที่สามารถเชื่อมโยงเอเชียใต้ (South Asia) เอเชียกลาง (Central Asia) และกลุ่มประเทศอ่าว (Gulf) เข้าด้วยกัน อย่างไรก็ตาม ลำพังเพียงแค่ภูมิศาสตร์ไม่ได้ทำให้ประเทศใดประเทศหนึ่งมีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ขึ้นมาได้

   สิ่งที่ยกระดับความเกี่ยวเนื่องของประเทศปากีสถาน ในปัจจุบัน คือการมาบรรจงกันของตำแหน่งที่ตั้ง ประสบการณ์ด้านการต่อต้านการก่อการร้าย การบริหารจัดการการย้ายถิ่นฐาน การเข้าถึงทางทะเล และบทบาทที่เติบโตขึ้นในการเชื่อมโยงภูมิภาค หากนโยบายของทวีปยุโรป  ยังคงมองประเทศปากีสถาน  ผ่านปริซึมเงื่อนไขของ GSP+ เป็นหลัก ก็เสี่ยงที่จะมองข้ามบทบาททางภูมิรัฐศาสตร์ที่กว้างขึ้นซึ่งประเทศนี้สามารถทำได้

  พันธมิตรทั้งสองยังเผชิญกับความท้าทายที่คล้ายคลึงกันในโดเมนข้อมูล ข้อมูลเท็จ การโฆษณาชวนเชื่อของกลุ่มหัวรุนแรง และภัยคุกคามแบบไฮบริด (hybrid threats) ได้กลายเป็นคุณลักษณะที่นิยามภูมิรัฐศาสตร์สมัยใหม่ ความร่วมมือที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นในการสื่อสารเชิงยุทธศาสตร์ ความยืดหยุ่นทางดิจิทัล การแลกเปลี่ยนข่าวกรอง ความร่วมมือทางตุลาการ และการขัดขวางการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย จะช่วยเสริมสร้างผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของทั้งปากีสถานและทวีปยุโรป

  การมีส่วนร่วมทางการทูตเมื่อเร็วๆ นี้สะท้อนให้เห็นถึงการปรับเปลี่ยนอย่างค่อยเป็นค่อยไปนี้ การหารือเชิงยุทธศาสตร์ ณ กรุงอิสลามาบัด (Islamabad) และการประชุมระหว่าง นาย อิสฮัค ดาร์ (Ishaq Dar) และ นาง คายา คัลลาส (Kaja Kallas) ณ กรุงมะนิลา (Manila) ได้แสดงให้เห็นถึงความเต็มใจที่จะขยายความร่วมมือให้เกินกว่าเรื่องการค้า ไปสู่ความมั่นคงในภูมิภาค การเชื่อมโยง การดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ และการประสานงานทางภูมิรัฐศาสตร์

  วิวัฒนาการดังกล่าวยังสะท้อนถึงความเป็นจริงเชิงยุทธศาสตร์ที่กว้างขึ้น: พัฒนาการในประเทศอัฟกานิสถาน ( หลังจากการถอนกำลังขององค์การนาโต (NATO) ความไม่สงบข้ามภูมิภาคตะวันออกกลาง ความไม่มั่นคงทางทะเล และการแข่งขันที่ทวีความรุนแรงในอินโด-แปซิฟิก  ทั้งหมดได้เพิ่มความเกี่ยวเนื่องของประเทศปากีสถาน (Pakistan) ต่อ ยุทธศาสตร์ภายนอกของทวีปยุโรป

  ขณะที่ทวีปยุโรป ปรับตัวเข้าสู่ยุคแห่งการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ ห่วงโซ่อุปทานที่แตกแยก และความไม่สงบที่ยืดเยื้อในพื้นที่เพื่อนบ้านทางตอนใต้ ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศปากีสถาน  มีแนวโน้มที่จะเติบโตขึ้นมากกว่าที่จะลดน้อยลง

  อนาคตของความสัมพันธ์ระหว่างปากีสถานและทวีปยุโรปจะถูกกำหนดโดยอัตราภาษีพิเศษน้อยกว่าการที่ว่าทั้งสองฝ่ายจะตระหนักหรือไม่ว่า ผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ของพวกเขากำลังลู่เข้าหากันรวดเร็วยิ่งกว่านโยบายของพวกเขาเอง

---

IMCT NEWS

ที่มา https://asiatimes.com/2026/07/why-europe-needs-pakistan-now-more-than-ever/