อิหร่าน อาจเป็นจุดสิ้นสุดของระเบียบโลก ที่นำโดยสหรัฐฯ?

16-3-2026

  Asia Times รายงานว่า การโจมตีร่วมของสหรัฐอเมริกา (US) และอิสราเอล (Israel) ต่ออิหร่าน (Iran) เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 กำลังจุดชนวนคำถามเชิงยุทธศาสตร์ที่ลึกกว่าสนามรบ นักวิชาการและนักวิเคราะห์นโยบายต่างประเมินว่าเหตุการณ์ครั้งนี้อาจเป็นจุดเปลี่ยนเชิงภูมิรัฐศาสตร์ (geopolitical inflection point) ที่เทียบได้กับวิกฤต Suez ในปี 1956 ซึ่งเปิดเผยว่าอังกฤษ (Britain) ไม่อาจทำหน้าที่มหาอำนาจโลกได้อีกต่อไป

  อำนาจนำของอเมริกา (American Hegemony) กำลังเผชิญกับภาวะสั่นคลอนในเวลาจริง เมื่อการโจมตีของอิหร่าน (Iran) ต่อกลุ่มประเทศรัฐอ่าวอาหรับ (Gulf States) กำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า "การรับประกันความมั่นคง" ของสหรัฐฯ นั้นอาจเป็นเพียงสัญญาลมปาก

  ในผลงานระดับตำนาน "ประวัติศาสตร์การเสื่อมถอยและล่มสลายของจักรวรรดิโรมัน" (The History of the Decline and Fall of the Roman Empire) เอ็ดเวิร์ด กิบบอน (Edward Gibbon) นักประวัติศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ระบุว่า จักรวรรดิต่างๆ มักไม่ล่มสลายลงในทันที แต่เป็นการเสื่อมถอยอย่างค่อยเป็นค่อยไปผ่านการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในระยะยาว อย่างไรก็ตาม ประวัติศาสตร์มักบันทึกช่วงเวลาที่การตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ที่ผิดพลาดเพียงครั้งเดียวได้กลายเป็นตัวเร่งกระบวนการดังกล่าว และคำถามสำคัญในขณะนี้คือ สหรัฐฯ กำลังเผชิญกับช่วงเวลาเช่นนั้นอยู่หรือไม่

  ปฏิบัติการโจมตีร่วมระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่านในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ได้จุดชนวนให้เกิดการอภิปรายอย่างเผ็ดร้อนในหมู่นักวิชาการ นักวิเคราะห์บางรายเปรียบเทียบเหตุการณ์นี้กับ "วิกฤตการณ์ซูเอซ" (Suez Crisis) ในปี 1956 ซึ่งส่งสัญญาณถึงจุดจบของอิทธิพลจักรวรรดิอังกฤษและฝรั่งเศส ในทำนองเดียวกัน การโจมตีอิหร่านครั้งนี้อาจเป็นจุดเปลี่ยนทางภูมิรัฐศาสตร์ที่สำคัญ

รากฐานของอำนาจนำสหรัฐฯ ในเอเชียตะวันตก

  เป็นเวลากว่า 7 ทศวรรษที่สหรัฐฯ ได้วางรากฐานระเบียบโลกผ่านระบบ "เพโทรดอลลาร์" (Petrodollar) ซึ่งเริ่มขึ้นในทศวรรษที่ 1970 โดยวอชิงตัน (Washington) มอบคำมั่นในการรับประกันความมั่นคงแก่ระบอบราชาธิปไตยในรัฐอ่าวอาหรับ เช่น ซาอุดีอาระเบีย (Saudi Arabia), กาตาร์ (Qatar) และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) เพื่อแลกกับการซื้อขายน้ำมันด้วยสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ระบบนี้ไม่เพียงแต่สร้างเสถียรภาพทางพลังงาน แต่ยังส่งเสริมให้ดอลลาร์กลายเป็นศูนย์กลางการเงินโลก

  ยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ ในภูมิภาคนี้ตั้งอยู่บนเสาหลัก 3 ประการ ได้แก่ การปิดล้อมอิหร่าน, การรักษาระบบเพโทรดอลลาร์ และการรับประกันความมั่นคงของพันธมิตรในรัฐอ่าวอาหรับ อย่างไรก็ตาม อิหร่านซึ่งอยู่นอกระบบนี้มาตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามในปี 1979 ได้วางตัวเป็นผู้ท้าทายผ่านเครือข่ายพันธมิตรระดับภูมิภาค เช่น เฮซบอลเลาะห์ (Hezbollah), ฮามาส (Hamas) และกลุ่มฮูตี (Houthis)

ทำไมระเบียบภูมิภาคจึงกำลังแตกร้าว?

  เหตุการณ์ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ได้สร้างคำถามสำคัญเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือและความยั่งยืนของความเป็นผู้นำของสหรัฐฯ:

  ความไว้วางใจทางการทูต: มีรายงานว่าการโจมตีเกิดขึ้นในขณะที่การเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านกำลังดำเนินอยู่ที่โอมาน (Oman) การใช้กำลังทหารในระหว่างกระบวนการทูตทำลายความน่าเชื่อถือซึ่งเป็นทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

 ความชอบธรรมทางกฎหมาย: ปฏิบัติการดังกล่าวถูกตั้งคำถามว่าขาดการอนุมัติอย่างเป็นทางการจากรัฐสภาสหรัฐฯ และไม่ผ่านความเห็นชอบจากคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC)

  ความเปราะบางของพันธมิตร: การที่อิหร่านโต้กลับด้วยการมุ่งเป้าไปที่โครงสร้างพื้นฐานของรัฐอ่าวอาหรับ ทำให้รัฐบาลเหล่านี้เริ่มตั้งคำถามว่า หากสหรัฐฯ ไม่สามารถปกป้องพวกเขาจากการยกระดับความรุนแรงในภูมิภาคได้ สหรัฐฯ ยังคงเป็นผู้รับประกันความมั่นคงที่ไว้วางใจได้หรือไม่

ทางเลือกใหม่และการเปลี่ยนแปลงสู่โลกหลายขั้ว

  ความกังวลเหล่านี้ทำให้รัฐอ่าวอาหรับเริ่มแสวงหาพันธมิตรทางยุทธศาสตร์ที่หลากหลายขึ้น โดยเฉพาะประเทศจีน (China) ที่ขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจผ่านโครงการโครงสร้างพื้นฐานและการทูต ซึ่งเห็นได้ชัดจากการที่ปักกิ่งเป็นผู้ประสานงานข้อตกลงฟื้นฟูความสัมพันธ์ระหว่างซาอุดีอาระเบียและอิหร่านในปี 2023

  ในเชิงเศรษฐกิจ ความขัดแย้งที่ลุกลามอาจส่งผลกระทบไปทั่วโลก หากช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ถูกปิดกั้น ราคาน้ำมันที่สูงเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลจะสร้างแรงกดดันจากเงินเฟ้อต่อตลาดโลก ความน่าเชื่อถือของสหรัฐฯ ในฐานะ "ผู้รักษาความมั่นคง" กำลังเสื่อมถอยลง และผลักดันให้หลายประเทศมองหาระบบการเงินทางเลือก เช่น ความริเริ่มภายในกลุ่ม BRICS เพื่อลดการพึ่งพาสถาบันการเงินที่นำโดยสหรัฐฯ

  แม้ว่าจะยังเร็วเกินไปที่จะประกาศจุดสิ้นสุดของอำนาจนำของอเมริกา เนื่องจากสหรัฐฯ ยังคงเป็นมหาอำนาจทางทหารและการเงินที่แข็งแกร่งที่สุด แต่ประวัติศาสตร์สอนให้รู้ว่าระบบที่ครอบงำโลกมักจะอ่อนแอลงทีละน้อยเมื่อความเชื่อมั่นลดลง วิกฤตในปี 2026 อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่นำไปสู่โครงสร้างโลกแบบหลายขั้ว (Multipolar) ซึ่งมหาอำนาจใหม่และกลุ่มพันธมิตรทางเศรษฐกิจใหม่จะเป็นผู้กำหนดทิศทางของการเมืองโลกในอนาคต

---

IMCT NEWS

ที่มา https://asiatimes.com/2026/03/iran-may-be-where-the-us-led-world-order-ends/