ข้อพิพาท “Starlink” ในอินเดีย สะท้อนศึกชิงอำนาจดาวเทียมและอธิปไตยดิจิทัลในเอเชีย–“มัสก์” กล่าวหาทุนใหญ่ขวางบริการ หลายชาติกังวลด้านกฎระเบียบและความมั่นคง

10-10-2026

    สำนักข่าว SCMP รายงานว่า ข้อกล่าวหาจาก นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) ที่ระบุว่า กลุ่มผลประโยชน์ทางการค้าที่มีอิทธิพลของประเทศอินเดีย (India) กำลังขัดขวางการเข้ามาดำเนินธุรกิจของเครือข่ายดาวเทียม สตาร์ลิงก์ (Starlink) ได้จุดชนวนให้เกิดข้อขัดแย้งทางการเมืองอย่างดุเดือด อย่างไรก็ดี บรรดานักวิเคราะห์ชี้ว่า ข้อพิพาทดังกล่าวยังสะท้อนให้เห็นถึงความกังวลด้านความมั่นคง อุปสรรคด้านกฎระเบียบข้อบังคับ และการคำนวณเชิงยุทธศาสตร์ที่กำลังหล่อหลอมการขยายตัวของบริการดาวเทียมทั่วทั้งภูมิภาคเอเชีย

    ในโพสต์บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) เปิดเผยว่า สตาร์ลิงก์ (Starlink) ได้รับใบอนุญาตให้ปฏิบัติตามกฎหมายในประเทศต่างๆ มากกว่า 165 ประเทศ และได้ใช้เวลากว่า 5 ปีในการปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบของประเทศอินเดีย (India)

   "แล้วเหตุใดจึงยังไม่ได้ใบอนุญาต? หรือว่า อัมบานี คือผู้มีอำนาจแท้จริงของอินเดีย?" นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) โพสต์ข้อความ โดยส่งสัญญาณตั้งข้อสงสัยว่า นายมูเกช อัมบานี (Mukesh Ambani) ประธานกลุ่มบริษัท รีไลแอนซ์ กรุ๊ป (Reliance Group) ซึ่งเป็นหนึ่งในมหาเศรษฐีผู้มั่งคั่งที่สุดของประเทศอินเดีย (India) และมีอาณาจักรธุรกิจครอบคลุมระบบเศรษฐกิจของประเทศอย่างมหาศาล อาจกำลังใช้อิทธิพลเหนือกฎระเบียบเพื่อแทรกแซงกระบวนการอนุมัติใบอนุญาต

    ข้อความดังกล่าวนำไปสู่การตอบโต้อย่างเผ็ดร้อนจาก นายราฮุล คานธี (Rahul Gandhi) ผู้นำพรรคฝ่ายค้านหลักของประเทศอินเดีย (India) โดยกล่าวว่า "ยินดีต้อนรับสู่อินเดีย อีลอน รอจนกว่าคุณจะได้ค้นพบมหาเศรษฐีอีกคนหนึ่ง" ซึ่งเป็นการสื่อถึง นายโคตม อดานี (Gautam Adani) มหาเศรษฐีผู้ทรงอิทธิพลอีกรายของอินเดีย ซึ่งอาณาจักรโครงสร้างพื้นฐานและพลังงานของเขาเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

    ที่ผ่านมา นายราฮุล คานธี (Rahul Gandhi) มักจะออกมากล่าวหารัฐบาลของ นายกรัฐมนตรี นเรนทรา โมดี (Narendra Modi) และพรรครัฐบาลภารตียชนตา (Bharatiya Janata Party หรือ BJP) ว่าให้สิทธิประโยชน์เป็นพิเศษแก่ นายมูเกช อัมบานี (Mukesh Ambani) และ นายโคตม อดานี (Gautam Adani) อยู่เสมอ

    ขณะที่ทางฝั่งรัฐบาลอินเดียออกมาเปิดเผยว่า กรอบกฎหมายและกฎระเบียบสำหรับการให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมของประเทศมีความเป็นธรรมและไม่มีการเลือกปฏิบัติ

   นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) ประธานองค์กร พันธมิตรบล็อกเชนแห่งอินเดีย (India Blockchain Alliance) ระบุว่า ข้อกล่าวหาของ นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) มองข้ามการตรวจสอบอย่างเข้มงวดที่ สตาร์ลิงก์ (Starlink) มีแนวโน้มจะเผชิญจากหน่วยงานกำกับดูแลด้านความมั่นคงทั่วทั้งภูมิภาคเอเชีย

   "นี่คือเครือข่ายดาวเทียมที่ควบคุมโดยต่างชาติ ซึ่งมีขีดความสามารถในการให้บริการเชื่อมต่อข้ามพรมแดนทางการเมือง และมีศักยภาพที่จะก้าวข้ามโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคมภาคพื้นดินแบบดั้งเดิม" นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) กล่าว พร้อมเสริมว่าหน่วยงานความมั่นคงของประเทศอินเดีย (India) กำลังตรวจสอบประเด็นการจัดเก็บข้อมูลไว้ในท้องถิ่น (Infrastructure Localisation) และประเด็นที่ว่าสัญญาณการใช้งานของผู้ใช้บริการจะถูกส่งออกไปนอกเขตรอบอำนาจกฎหมายภายในประเทศหรือไม่

   "การเรียกร้องเรื่องนี้ว่าเป็นสมคบคิดของกลุ่มนายทุน เป็นเพียงเกมการเมืองที่ดูดีบนแพลตฟอร์ม X แต่ถือเป็นการอ่านสถานการณ์จริงที่ตื้นเขินอย่างยิ่ง" นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) กล่าว โดยชี้ให้เห็นถึงเหตุการณ์ในอดีตที่มีการตรวจยึดอุปกรณ์รับสัญญาณ สตาร์ลิงก์ (Starlink) จากกลุ่มติดอาวุธแบ่งแยกดินแดนในรัฐมณีปุระ (Manipur) ประเทศอินเดีย (India) และจากเรือลักลอบขนส่งยาเสพติดนอกชายฝั่ง "สิ่งเหล่านั้นเป็นสัญญาณเตือนให้หน่วยงานความมั่นคงเห็นว่า เครือข่ายนี้สามารถถูกเข้าถึงโดยบุคคลที่รัฐไม่สามารถสอดส่องดูแลได้"

   การขยายตลาดในระดับภูมิภาคของ สตาร์ลิงก์ (Starlink) ต้องเผชิญกับอุปสรรคด้านกฎระเบียบ ความกังวลด้านความมั่นคง และแรงต้านทางภูมิรัฐศาสตร์ในหลายประเทศในเอเชีย ซึ่งรวมถึง ประเทศเวียดนาม (Vietnam), ประเทศศรีลังกา (Sri Lanka), ประเทศไทย (Thailand) และ ประเทศเนปาล (Nepal)

    นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) กล่าวว่า ข้อกังวลด้านกฎระเบียบมีความแตกต่างกันไปในแต่ละเขตอำนาจกฎหมาย และไม่ควรรวมเป็นประเด็นเดียวกันทั้งหมด

   การเปิดตัวของ สตาร์ลิงก์ (Starlink) ในประเทศศรีลังกา (Sri Lanka) ต้องเผชิญกับความล่าช้าจากการประเมินกฎระเบียบ กระบวนการติดตามข้อมูล และการตรวจสอบความมั่นคงแห่งชาติ ก่อนที่จะได้รับการอนุมัติในช่วงกลางปี 2025 ขณะที่ในประเทศเวียดนาม (Vietnam) ได้เปิดดำเนินงานทั่วประเทศเมื่อเดือนสิงหาคม ภายใต้โครงการนำร่องระยะเวลา 5 ปีที่มีการควบคุมอย่างเข้มงวด

   ในระดับโลก สตาร์ลิงก์ (Starlink) ได้ขยายตัวอย่างรวดเร็วในกว่า 160 ประเทศ และให้บริการแก่ลูกค้านับล้านราย

   "หนึ่งในเหตุผลของการขยายตัวอย่างรวดเร็วของ สตาร์ลิงก์ (Starlink) คือความเร็วที่ประเทศต่างๆ อนุมัติใบอนุญาตให้" นายไซมอน เบเกอร์ (Simon Baker) ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยอาวุโสด้านการเชื่อมต่อผ่านดาวเทียม จากบริษัทวิจัยตลาด IDC (IDC) ในสหราชอาณาจักร (UK) กล่าว

   "บริการนี้ช่วยยกระดับผลิตภาพให้กับหลายพื้นที่ที่มีโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคมย่ำแย่ ซึ่งปัจจัยนี้กระตุ้นให้ประเทศเหล่านั้นยอมมองข้ามประเด็นความมั่นคงไปชั่วคราว อย่างไรก็ตาม เมื่อการใช้งาน สตาร์ลิงก์ (Starlink) ขยายตัวมากขึ้น เงื่อนไขข้อบังคับที่ถูกกำหนดขึ้นก็อาจเพิ่มสูงขึ้นตามในหลายๆ พื้นที่" นายไซมอน เบเกอร์ (Simon Baker) กล่าวเสริม

   นายแอนดี้ เลียน (Anndy Lian) ที่ปรึกษานโยบายเทคโนโลยีประจำรัฐบาล ซึ่งตั้งอยู่ในสิงคโปร์ (Singapore) กล่าวว่า ความกังวลด้านความมั่นคงในกลุ่มประเทศเอเชียถือเป็น "เรื่องจริงอย่างแท้จริง" เนื่องจากเครือข่ายดาวเทียมก้าวข้ามโครงสร้างพื้นฐานบนพื้นดิน ซึ่งนำไปสู่คำถามเกี่ยวกับอธิปไตยของข้อมูล การสอดส่องดูแล และการป้องกันประเทศ

   "รัฐจำเป็นต้องได้รับการรับประกันอย่างเป็นรูปธรรมว่าข้อมูลของผู้ใช้งานภายในประเทศจะถูกเก็บรักษาไว้ในท้องถิ่น และภาครัฐยังคงรักษาขีดความสามารถในการจัดการวิกฤตเอาไว้ได้" นายแอนดี้ เลียน (Anndy Lian) กล่าว "ความล่าช้าในภูมิภาคเหล่านี้ไม่ใช่สภาวะการขัดขวางนวัตกรรม แต่เป็นสิทธิอำนาจขั้นพื้นฐานของรัฐอธิปไตย แนวทางที่รัดกุมของอินเดียสะท้อนให้เห็นถึงการที่รัฐอธิปไตยกำลังสถาปนากฎระเบียบโทรคมนาคมที่เป็นธรรม"

   นายแอนดี้ เลียน (Anndy Lian) กล่าวเสริมว่า ความล่าช้าในการยื่นขอใบอนุญาตของ สตาร์ลิงก์ (Starlink) ในประเทศอินเดีย (India) มีสาเหตุหลักมาจากความซับซ้อนของข้อกำหนดทางกฎหมาย

   ปัจจุบัน ตลาดโทรคมนาคมของประเทศอินเดีย (India) ถูกครอบครองโดยบริษัท รีไลแอนซ์ จีโอ อินโฟคอมม์ (Reliance Jio Infocomm) และบริษัท บาร์ตี แอร์เทล (Bharti Airtel) ซึ่งร่วมกันถือครองส่วนแบ่งตลาดมากกว่า 80% โดยบริษัท รีไลแอนซ์ (Reliance) กำลังขยายความทะเยอทะยานด้านดาวเทียมของตนเองผ่านบริษัท จีโอ แซตเทิลไลท์ คอมมูนิเคชันส์ (Jio Satellite Communications) และการร่วมทุนกับบริษัทผู้ให้บริการดาวเทียม SES (SES) จากประเทศลักเซมเบิร์ก (Luxembourg)

   ขณะที่ วันเว็บ (OneWeb) และ สตาร์ลิงก์ (Starlink) เป็นหนึ่งในผู้ให้บริการที่ได้รับใบอนุญาตสื่อสารผ่านดาวเทียมขั้นต้นในประเทศอินเดีย (India) แต่ยังไม่มีรายใดได้รับจัดสรรคลื่นความถี่หรือเปิดให้บริการในเชิงพาณิชย์ได้อย่างเต็มรูปแบบ

    รัฐบาลอินเดียเปิดเผยว่า ผู้ยื่นขอใบอนุญาตทุกรายต้องผ่านการประเมินความมั่นคงที่จำเป็นก่อนที่จะได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่

    นายเจมัส ลิม (Jamus Lim) รองศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์จากสถาบัน ESSEC Business School Asia-Pacific (ESSEC Business School Asia-Pacific) กล่าวว่า โครงสร้างตลาดของประเทศอินเดีย (India) มีการกระจุกตัวอย่างหนักในกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่จำนวนน้อยราย

   "ภายใต้โครงสร้างอุตสาหกรรมในลักษณะนี้ จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้เล่นต่างชาติจะพบว่าสภาวะการแข่งขันนั้นไม่ได้เอื้ออำนวยอย่างที่คิด" นายเจมัส ลิม (Jamus Lim) กล่าว โดยชี้ว่าการเข้าสู่ตลาดที่มีผู้เล่นรายเดิมยึดครองอยู่นั้นเป็นเรื่องยากลำบากเสมอ โดยไม่เกี่ยงว่าผู้มาใหม่จะมีข้อได้เปรียบทางเทคโนโลยีมากเพียงใดก็ตาม

   ข้อพิพาทระหว่าง นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) และรัฐบาลนิวเดลี ยังสะท้อนให้เห็นถึงมิติทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เข้ามาซ้อนทับการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจเพิ่มมากขึ้น

    "ประเด็นนี้ไม่ได้ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้นเลย ในเมื่อรัฐบาลอินเดียเองก็มีความขัดแย้งทางการค้ากับประเทศสหรัฐฯ (US) อยู่แล้ว" นายเจมัส ลิม (Jamus Lim) กล่าว

   ประเทศอินเดีย (India) ส่งสัญญาณว่าการเจรจาทางการค้ากับประเทศสหรัฐฯ (US) ชะงักลงเป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากความยินยอมที่จะผ่อนปรนเพิ่มเติมให้กับรัฐบาลวอชิงตันได้มาถึงขีดจำกัดแล้ว นอกจากนี้ สมาชิกสภาคองเกรสของสหรัฐฯ ยังได้ผ่านกฎหมายมาตรการคว่ำบาตรที่มอบอำนาจในการเรียกเก็บภาษีตอบโต้สูงสุดถึง 100% ต่อผู้ซื้อน้ำมันรายใหญ่จากประเทศรัสเซีย (Russia) ซึ่งเป็นมาตรการที่มุ่งเป้ามายังการค้าพลังงานระหว่างอินเดียและกรุงมอสโก (Moscow) ส่วนหนึ่ง

   นายเจมัส ลิม (Jamus Lim) ระบุว่า แม้บริษัทของ นายอีลอน มัสก์ (Elon Musk) จะมี "ทุนหนา" แต่พวกเขาก็ "ไม่ควรคาดหวังการสปอยล์หรือสิทธิพิเศษใดๆ จากผู้กำหนดนโยบายของอินเดีย"

   แม้จะเผชิญอุปสรรคด้านกฎระเบียบ แต่ฝ่ายสนับสนุนมองว่า สตาร์ลิงก์ (Starlink) ให้ประโยชน์อย่างมหาศาลแก่เศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย ด้วยการส่งมอบการเชื่อมต่อดิจิทัลความเร็วสูงไปยังพื้นที่ห่างไกลและพื้นที่ประสบภัยพิบัติ

   แต่นายแอนดี้ เลียน (Anndy Lian) ชี้ว่า การเปิดตัวของ สตาร์ลิงก์ (Starlink) ทั่วเอเชีย "จะเป็นการวิ่งมาราธอน ไม่ใช่งานวิ่งมินิมาราธอนระยะสั้น"

   นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) คาดการณ์ถึงรูปแบบการเปิดตัวแบบแยกส่วนทั่วภูมิภาค โดยขณะที่บางประเทศในเอเชียจะรับเอา สตาร์ลิงก์ (Starlink) เข้าไปใช้งานอย่างรวดเร็ว แต่บางประเทศจะกำหนดกฎระเบียบการจัดเก็บข้อมูลในท้องถิ่นอย่างเข้มงวด และกลุ่มที่สามจะพยายามพัฒนาทางเลือกดาวเทียมของตนเองหรือของประเทศพันธมิตร

   "อินเดียไม่ได้ต้องการแลกการพึ่งพาผู้คุมประตูโทรคมนาคมกลุ่มหนึ่ง ไปเป็นการพึ่งพาเครือข่ายดาวเทียมต่างชาติอีกกลุ่มหนึ่ง" นายราช คาปูร์ (Raj Kapoor) กล่าว "อินเดียต้องการประโยชน์จาก สตาร์ลิงก์ (Starlink) โดยไม่ต้องสูญเสียอิสรภาพเชิงยุทธศาสตร์ไป"

   ทางด้าน นายสัตยา คุปตะ (Satya Gupta) ประธานสมาคม VLSI Society of India (VLSI Society of India) และผู้บริหารระดับสูงในอุตสาหกรรมโทรคมนาคม กล่าวว่า ข้อถกเถียงนี้ช่วยเน้นย้ำถึงความจำเป็นของประเทศอินเดีย (India) ในการพัฒนาบริการดาวเทียมของตนเอง

   "เราควรมุ่งมั่นที่จะมีบริการนี้ภายใน 5 ถึง 7 ปีข้างหน้า นี่คืออนาคตของอินเทอร์เน็ตสำหรับบริการที่หลากหลาย" นายสัตยา คุปตะ (Satya Gupta) กล่าว "เรามีส่วนผสมที่จำเป็นทั้งหมดแล้ว และเราต้องนำมันมารวมกัน"

   ปัจจุบัน ประเทศอินเดีย (India) ได้ก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางระดับโลกในการผลิตดาวเทียมขนาดเล็กต้นทุนต่ำและโครงการอวกาศที่คุ้มค่า โดย นายสัตยา คุปตะ (Satya Gupta) กล่าวปิดท้ายว่า ประเทศอินเดีย (India) สามารถพัฒนาบริการดาวเทียมของตนเองและเสนอให้บริการแก่ประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาค รวมถึง ประเทศศรีลังกา (Sri Lanka) และ ประเทศเนปาล (Nepal) ได้ในอนาคต

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3370387/elon-musks-starlink-row-india-exposes-asias-deeper-battle-over-satellite-power?module=top_story&pgtype=homepage