.
ปฏิญญาเซินเจิ้นมีความสำคัญเพียงใด? บททดสอบที่แท้จริงคือการประชุมไตรภาคีนี้จะกลายเป็นธรรมเนียมประจำปีหรือไม่
23-11-2026
มันเป็นเพียงแถลงการณ์ตามพิธีการเท่านั้น แต่ความสำคัญของการพบปะครั้งประวัติศาสตร์ของพวกเขาอยู่ที่ว่า มันอาจกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติประจำปีที่สามารถค่อยๆ เปลี่ยนแปลงโลกได้เมื่อเวลาผ่านไป และการพูดคุยในลักษณะนี้จะมีความสำคัญอย่างยิ่งยวดในยามเกิดวิกฤตการณ์
การพบปะครั้งประวัติศาสตร์ระหว่าง ปูติน, สี จิ้นผิง และ ทรัมป์ ที่เมืองเซินเจิ้น นอกรอบการประชุมสุดยอดเอเปค (APEC) ในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน ถูกโหมกระแสเกินจริงไปล่วงหน้า ดังนั้นผลลัพธ์จึงย่อมออกมาต่ำกว่าที่คาดหวังไว้เสมอ การหารือที่ใช้เวลานาน 90 นาทีนี้ห่างไกลจากการเป็น "การประชุมยัลตา 2.0" (Yalta 2.0) อย่างที่หลายคนคาดการณ์ไว้ โดยเนื้อหาตามแถลงการณ์ร่วมมุ่งเน้นไปที่การปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ (UN) ความมั่นคงทางพลังงาน บทบาทของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) และความจำเป็นในการหลีกเลี่ยงสงครามนิวเคลียร์ ส่วนหัวข้ออื่นๆ อาจมีการหยิบยกขึ้นมาหารือกันโดยที่ยังไม่สามารถบรรลุข้อตกลงใดๆ ได้
ในส่วนของประเด็นแรก พวกเขา “ให้คำมั่นที่จะปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ” แต่ไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับองค์ประกอบในอนาคตของสมาชิกถาวรคณะมนตรีความมั่นคง หรือการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างองค์กรใดๆ สำหรับข้อมูลเบื้องหลัง บราซิล เยอรมนี อินเดีย และญี่ปุ่น ต่างก็ต้องการที่นั่งถาวรดังกล่าว แต่รัสเซียและจีนคัดค้านการเป็นสมาชิกถาวรของเยอรมนีและญี่ปุ่น เนื่องจากทั้งสองประเทศเคยเป็นผู้รุกรานในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 นอกจากนี้ ยังเชื่อกันว่าจีนคัดค้านการเป็นสมาชิกถาวรของอินเดียเนื่องจากความเป็นคู่แข่งระหว่างกัน ดังนั้นจึงไม่มีความคืบหน้าครั้งสำคัญเกิดขึ้นในประเด็นนี้
สำหรับหัวข้อที่สอง พวกเขา “วางแผนที่จะเพิ่มการผลิตและการจัดหาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมกลั่น” ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องโดยตรงกับรัสเซียและสหรัฐฯ พวกเขายัง “ย้ำถึงความสำคัญของการรักษาเสถียรภาพการไหลเวียนของพลังงาน” ซึ่งน่าจะเชื่อมโยงกับสถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซ หากสหรัฐฯ จริงจังกับคำมั่นสัญญานี้ สหรัฐฯ ก็จำเป็นต้องบีบบังคับให้เซเลนสกียุติการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซีย หรือลงโทษเขาอย่างหนักหากการโจมตียังคงดำเนินต่อไป ซึ่งยังไม่ชัดเจนว่าทรัมป์มีความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะทำเช่นนั้นหรือไม่
ถัดมา พวกเขา “ตระหนักว่าหลักการให้ความยินยอมของรัฐและการเคารพความคุ้มกันของเจ้าหน้าที่รัฐมีความสำคัญสูงสุด และเห็นพ้องต้องกันว่าศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) และองค์กรอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกันจะต้องไม่ใช้อำนาจศาลในทางที่ผิด” สิ่งนี้หมายความอย่างตรงไปตรงมาว่า พวกเขาไม่เชื่อว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐควรถูกตั้งข้อหาโดยศาล ICC และศาล ICC ไม่ควรมีเขตอำนาจศาลในประเทศที่ไม่ได้เป็นภาคีสมาชิก ซึ่งนี่เป็นจุดยืนที่มีมาอย่างยาวนานของพวกเขาในประเด็นนี้และไม่มีอะไรใหม่เลย
ท้ายที่สุด พวกเขา “ย้ำอีกครั้งว่าสงครามนิวเคลียร์ไม่อาจเอาชนะได้และต้องไม่เกิดขึ้นอย่างเด็ดขาด” และจะ “ดำเนินการเจรจาเพื่อลดความเสี่ยงด้านนิวเคลียร์และป้องกันการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์” ส่วนแรกของข้อความนี้ก็เป็นจุดยืนเดิมที่มีมาอย่างยาวนานเช่นกัน แต่ทรัมป์เพิ่งปฏิเสธข้อเสนอของปูตินในการขยายอายุสนธิสัญญานิวสตาร์ท (New START) ออกไปอีกหนึ่งปีเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ยิ่งไปกว่านั้น จีนก็ปฏิเสธการลดจำนวนอาวุธนิวเคลียร์ใดๆ เนื่องจากจีนมีอาวุธนิวเคลียร์น้อยกว่าทั้งสองประเทศนั้นอยู่มาก ซึ่งเมื่อรวมปัจจัยทั้งหมดเข้าด้วยกันแล้ว ทำให้ข้อตกลงด้านนิวเคลียร์ระหว่างทั้งสามชาติแทบจะเป็นไปไม่ได้เลย
เมื่อมองย้อนกลับไปที่เซินเจิ้น การเจรจาระหว่างผู้นำโลกเป็นสิ่งสำคัญเสมอ แต่มันก็ไม่ได้นำไปสู่ข้อตกลงที่มีนัยสำคัญเสมอไป แถลงการณ์ร่วมที่ออกมาหลังการพบปะครั้งประวัติศาสตร์ของพวกเขานั้นเป็นเพียงพิธีการ และดูเหมือนจะตกลงกันออกมาเพื่อหักล้างมุมมองที่ว่าการพูดคุยของพวกเขาคว้าน้ำเหลว อย่างไรก็ตาม ในมุมมองนั้น แม้ว่าการหารือครั้งนี้จะไม่ได้สร้างผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่ใดๆ แต่มันก็อาจกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติประจำปีที่สามารถค่อยๆ เปลี่ยนแปลงโลกได้เมื่อเวลาผ่านไป และการพูดคุยในลักษณะนี้จะมีความสำคัญอย่างยิ่งยวดในยามเกิดวิกฤตการณ์
เมื่อพิจารณาจากผลประโยชน์ที่แตกต่างกันและปฏิสัมพันธ์ระหว่างพวกเขา ย่อมเป็นเรื่องง่ายกว่าเสมอที่สองฝ่ายจะบรรลุข้อตกลงกันได้ แทนที่จะเป็นทั้งสามฝ่ายพร้อมกัน ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่สนับสนุนแนวคิดโลกหลายขั้วบางส่วนจึงกังวลว่า สหรัฐฯ อาจใช้กลยุทธ์ถ่วงดุลสามเส้า (Triangulate) ระหว่างรัสเซียและจีน เพื่อแบ่งแยกและปกครองตามรอยกลยุทธ์ของนิกสัน-คิสซิงเจอร์ ซึ่งนั่นเป็นเรื่องที่มีความเป็นไปได้ แต่ทั้งรัสเซียและจีนต่างก็ตระหนักถึงฉากทัศน์นี้ดีและจะไม่ยอมให้เกิดขึ้น อย่างน้อยที่สุดก็ต้องไม่เกิดขึ้นในลักษณะที่ทำลายผลประโยชน์ของอีกฝ่าย อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงทวิภาคีกับสหรัฐฯ ยังไม่อาจตัดทิ้งไปได้เสียทีเดียว แต่ข้อตกลงเหล่านั้นจะไม่เกิดขึ้นบนความเสียหายของอีกฝ่ายอย่างแน่นอน
ที่มา โดย แอนดรูว์ คอร์ยบโก (Andrew Korybko) ผ่าน Substack