ถอดรหัสยุทธศาสตร์ ‘ลดการพึ่งพาดอลลาร์’ ของกลุ่ม BRICS ชูแผนเชื่อม 4 ระบบชำระเงินข้ามพรมแดน อินเดีย-UPI จีน-CIPS บราซิล-Pix และรัสเซีย-SPFS เพื่อลดอิทธิพล SWIFT

7-9-2026

   WION  News  สื่ออินเดียรายงานเชิงวิเคราะห์ถึงกลไกยุทธศาสตร์ De-dollarisation ของกลุ่ม BRICS: แนวทางการเชื่อมโยงระบบ UPI, CIPS, Pix และ SPFS เพื่อก้าวข้ามเครือข่าย SWIFT

  โดยการประชุมสุดยอดกลุ่ม BRICS (BRICS) ครั้งที่ 18 มีกำหนดจะจัดขึ้น ณ กรุงนิวเดลี (New Delhi) ระหว่างวันที่ 12–13 กันยายน โดยมีประเทศอินเดีย (India) ทำหน้าที่เป็นประธานการประชุม ซึ่งคาดว่าจะมีการผลักดันกลไกเพื่ออำนวยความสะดวกในการชำระเงินข้ามแดนระหว่างประเทศสมาชิกอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงการเชื่อมโยงระบบชำระเงินดิจิทัลและสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง (Central Bank Digital Currencies: CBDCs) ภายใต้กรอบแนวคิดการลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐในระบบเศรษฐกิจของกลุ่ม BRICS (De-dollarisation)

  แนวคิดการลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐเป็นกระบวนการที่ดำเนินไปอย่างค่อยเป็นค่อยไปและต่อเนื่อง ซึ่งบรรดาประเทศสมาชิกกลุ่ม BRICS (BRICS) วางแผนที่จะลดความพึ่งพาที่มีต่อดอลลาร์สหรัฐ ทั้งในมิติการค้าหว่างประเทศ การลงทุน และทุนสำรองเงินตราต่างประเทศ โดยแนวคิดดังกล่าวมุ่งเน้นการเปิดทางให้สินค้าการค้าและพลังงานทั้งหมดสามารถชำระเงินได้โดยตรงผ่านการใช้สกุลเงินแห่งชาติของประเทศสมาชิก เช่น รูปีอินเดีย (Indian rupee), รูเบิลรัสเซีย (Russian ruble) หรือ หยวนจีน (Chinese yuan) โดยไม่ต้องทำการแปลงค่าผ่านดอลลาร์สหรัฐ

  สำหรับวิธีการสำคัญอื่นๆ ภายใต้แนวคิดนี้ ยังรวมถึงการพัฒนาระบบส่งข้อความทางการเงินและระบบชำระเงินที่เป็นอิสระ เช่น ข้อเสนอการใช้แพลตฟอร์มบล็อกเชน (Blockchain) หรือโครงการ BRICS Bridge เพื่อหลีกเลี่ยงการพึ่งพาเครือข่ายที่ครอบงำโดยชาติตะวันตกอย่าง SWIFT นอกจากนี้ ยังมีแนวทางการปล่อยสินเชื่อผ่านสถาบันการเงิน เช่น ธนาคารพัฒนาใหม่ (New Development Bank: NDB) ของกลุ่ม BRICS เพื่อขยายการใช้สกุลเงินท้องถิ่นให้กว้างขวางยิ่งขึ้น

เหตุใดกลุ่ม BRICS จึงมุ่งเน้นการเปลี่ยนผ่านในครั้งนี้?

  ประเทศสมาชิกกลุ่ม BRICS  ได้วางแผนดำเนินแนวคิดดังกล่าวเพื่อปกป้องระบบเศรษฐกิจของสมาชิกจากผลกระทบของมาตรการจำกัดทางการเงินและการอายัดสินทรัพย์โดยชาติตะวันตก ซึ่งเป็นประเด็นที่เห็นเด่นชัดยิ่งขึ้นภายหลังการใช้นโยบายคว่ำบาตรต่อประเทศรัสเซีย (Russia) โดยเป้าหมายหลักคือการสร้างอธิปไตยทางเศรษฐกิจ ผ่านการลดความเสี่ยงและความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงนโยบายทางการเงินของประเทศสหรัฐฯ (US), ปัญหาอัตราเงินเฟ้อ ตลอดจนความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

นอกจากนี้ ยังมีเป้าหมายในการลดค่าธรรมเนียมการทำธุรกรรมที่ผูกติดกับการแปลงค่าเงินเป็นดอลลาร์สหรัฐอย่างต่อเนื่องสำหรับการค้าข้ามแดน ทั้งนี้ แถลงการณ์ของบรรดาผู้นำและรัฐมนตรีของกลุ่ม BRICS ประจำปี 2025 ได้วางตำแหน่งความพยายามเหล่านี้ไว้ภายใต้โครงการขนาดใหญ่ขึ้น ในการเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา (Global South) และการปฏิรูปโครงสร้างการกำกับดูแลในระดับโลก

บทบาทของธนาคารพัฒนาใหม่ (New Development Bank: NDB)

ธนาคารพัฒนาใหม่ (New Development Bank: NDB) ถือเป็นกลไกเชิงสถาบันที่ชัดเจนที่สุดของกลุ่ม BRICS (BRICS) ในการขับเคลื่อนกระบวนการลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐ โดยกรอบทางกฎหมายของธนาคารอนุญาตให้มีการสนับสนุนทางการเงินด้วยสกุลเงินท้องถิ่น ซึ่งยุทธศาสตร์ทั่วไปประจำปี 2022–2026 ตั้งเป้าหมายให้มีสัดส่วนภาระการอนุมัติสินเชื่อร้อยละ 30 ในรูปสกุลเงินแห่งชาติของประเทศสมาชิก หากสภาวะตลาดเอื้ออำนวย ซึ่งรายงานประจำปีของธนาคารระบุเน้นย้ำว่า การปล่อยสินเชื่อในลักษณะดังกล่าวช่วยลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ยได้เป็นอย่างดี

ประเด็นดังกล่าวมีความสำคัญด้วยเหตุผล 3 ประการ ได้แก่:

ช่วยให้การจัดหาเงินทุนสอดคล้องกับรายได้ภายในประเทศ ซึ่งช่วยลดปัญหาความไม่สอดคล้องของสกุลเงิน (Currency Mismatch) ให้เหลือน้อยที่สุด

ช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้แก่ตลาดทุนท้องถิ่น ด้วยการสนับสนุนการระดมทุนในรูปสกุลเงินภายในประเทศ

เสนอเส้นทางเชิงสถาบันที่มีความน่าเชื่อถือให้แก่กลุ่ม BRICS ในการกระจายความเสี่ยงอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ทั้งนี้ แถลงการณ์อย่างเป็นทางการของกลุ่ม BRICS  ให้การสนับสนุนแนวทางนี้มาโดยตลอด โดยแถลงการณ์ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเมื่อเดือนเมษายน 2025 ได้เน้นย้ำถึงการ "ขยายการสนับสนุนทางการเงินด้วยสกุลเงินท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง และการเสริมสร้างนวัตกรรมในเครื่องมือการลงทุนและการเงิน"

แนวทางการเชื่อมโยงระบบ UPI, CIPS, Pix และ SPFS เพื่อก้าวข้าม SWIFT

เพื่อคานอำนาจกับดอลลาร์สหรัฐ กลุ่ม BRICSกำลังพัฒนาระบบ BRICS Pay และระบบส่งข้อความทางการเงินทางเลือก เพื่อลดการพึ่งพาทางเศรษฐกิจต่อเครือข่าย SWIFT ที่ครอบงำโดยชาติตะวันตก โดยกลุ่ม BRICS มีเป้าหมายที่จะเชื่อมโยงระบบชำระเงินแห่งชาติ 4 ระบบเข้าด้วยกัน ได้แก่:

ระบบ SPFS ของประเทศรัสเซีย (Russia)

ระบบ CIPS ของประเทศจีน (China)

ระบบ UPI ของประเทศอินเดีย (India)

ระบบ Pix ของประเทศบราซิล (Brazil)

   การเชื่อมโยงดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเปิดทางให้เกิดการโอนเงินข้ามแดนโดยตรงที่มีต้นทุนต่ำ โดยไม่ต้องส่งผ่านช่องทางของ SWIFT รายงานระบุว่า ในปัจจุบันยังไม่มีระบบการชำระเงินของกลุ่ม BRICS (BRICS) ที่สมบูรณ์และเป็นเอกภาพอย่างเต็มรูปแบบ โดยระบบ SPFS และ CIPS ทำหน้าที่เป็นทางเลือกหลักแทนที่ SWIFT ในขณะนี้ ซึ่งได้มีการสาธิตระบบต้นแบบ ณ กรุงมอสโก (Moscow) เมื่อเดือนตุลาคม 2024 โดยถูกวางรูปแบบให้เป็นระบบส่งข้อความแบบเปิด (Open-source) และกระจายศูนย์ (Decentralised) ที่มีความสามารถในการรองรับปริมาณการทำธุรกรรมจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ความสามารถในการทำงานร่วมกัน (Interoperability) ระหว่างแพลตฟอร์มเหล่านี้ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น โดยยังมีอุปสรรคสำคัญเกี่ยวกับมาตรฐานของข้อความ โปรโตคอลความปลอดภัย และกรอบกฎหมายกำกับดูแลของแต่ละประเทศที่ยังแตกต่างกันและรอการแก้ไข

  ดังนั้น แพลตฟอร์มการชำระเงินข้ามแดนแบบดิจิทัลที่เสนอขึ้นนี้ จึงใช้วิธีการเชื่อมโยงระบบชำระเงินแห่งชาติของแต่ละประเทศเข้าด้วยกัน แทนที่จะพึ่งพาสกุลเงินหลักเพียงสกุลเดียวหรือพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานของชาติตะวันตก โดยมีเป้าหมายเพื่อชำระดุลการค้าข้ามแดนโดยใช้สกุลเงินท้องถิ่นดั้งเดิม เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้ดอลลาร์สหรัฐและลดความเสี่ยงจากมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตก

  ข้อเสนอดังกล่าวเกิดขึ้นเพื่อลดทอนการครอบงำของดอลลาร์สหรัฐ เนื่องจากดอลลาร์สหรัฐและระบบ SWIFT ยังคงครองสัดส่วนส่วนใหญ่ในการชำระดุลการค้าทั่วโลก โดยสมาคมเพื่อการโทรคมนาคมทางการเงินระหว่างธนาคารทั่วโลก (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication: SWIFT) คือเครือข่ายส่งข้อความที่มีความปลอดภัยสูงซึ่งถูกใช้งานโดยธนาคารมากกว่า 11,000 แห่งทั่วโลกเพื่ออำนวยความสะดวกในการโอนเงินระหว่างประเทศ และอยู่ภายใต้การควบคุมหลักของธนาคารกลางในกลุ่มประเทศ G-10

---

IMCT NEWS

ที่่มา https://www.wionews.com/world/de-dollarisation-question-of-the-brics-economy-how-upi-cips-pix-and-spfs-could-link-up-to-bypass-swift-explaind-1788694362366?fbclid=IwY2xjawUKT7twZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5dvCbCYO-r-_Mt8p0XWdDQdrDiGNdb-6X17-BPa13pM4g1bCCQE7EmRf-_tw_aem_lF1x_TXWaVyDaWLkgqn83A