วิกฤตขาดดุลการคลังสหรัฐฯ  'ระเบิดเวลาลูกใหม่' คุกคามเสถียรภาพการเงินโลก?

6-2-2026

  Chinadaily นำเสนอบทความเชิงวิเคราะห์ว่า สหรัฐอเมริกา (United States) กำลังเผชิญกับเส้นทางทางการคลังที่ไม่ยั่งยืน ซึ่งกำลังกลายเป็นภัยคุกคามต่อเสถียรภาพทางการเงินทั่วโลก ด้วยการขาดดุลงบประมาณมหาศาลที่ยังคงดำเนินต่อไปและหนี้พันธบัตรรัฐบาลที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ความเสี่ยงจากต้นทุนการกู้ยืมที่สูงขึ้น แรงกดดันในการปรับโครงสร้างหนี้ และผลกระทบที่รุนแรงต่อค่าเงิน สินค้าโภคภัณฑ์ และกระแสเงินทุนกำลังทวีความรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่และระบบเศรษฐกิจที่กำลังพัฒนาซึ่งมีความเปราะบางเป็นพิเศษ

  ภาระทางการคลังที่เพิ่มขึ้นของสหรัฐฯ เห็นได้ชัดจากตัวเลขการขาดดุลงบประมาณของรัฐบาลกลางในปีงบประมาณ 2025 ที่สูงถึง 1.8 ล้านล้านดอลลาร์ หรือคิดเป็นร้อยละ 5.9 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ขณะที่หนี้สาธารณะรวมในปัจจุบันพุ่งเกิน 38 ล้านล้านดอลลาร์ โดยหนี้ที่ถือครองโดยสาธารณะมีสัดส่วนเกือบเกือบร้อยละ 100 ของ GDP ณ สิ้นปีงบประมาณ 2025 การออกพันธบัตรรัฐบาลจำนวนมหาศาลอย่างต่อเนื่องและระยะเวลาเฉลี่ยของหนี้ที่ค่อนข้างสั้นได้ขยายความเสี่ยงในการระดมทุนใหม่และผลักดันให้ต้นทุนดอกเบี้ยสูงขึ้น

  ปัจจุบัน ภาระการจ่ายดอกเบี้ยสุทธิของหนี้สาธารณะสูงเกิน 1 ล้านล้านดอลลาร์ต่อปี แม้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลจะปรับตัวลงจากจุดสูงสุดในช่วงกลางปี 2025 โดยอัตราผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 10 ปีอยู่ที่ประมาณร้อยละ 4.24 และอายุ 30 ปีอยู่ที่ร้อยละ 4.85 ในช่วงปลายเดือนมกราคม แต่สำนักงบประมาณแห่งสภาคองเกรส (CBO) คาดการณ์ว่าหนี้สาธารณะจะพุ่งสูงถึงร้อยละ 118 ของ GDP ภายในปี 2035 โดยภาระดอกเบี้ยจะกัดกินสัดส่วนรายได้ของรัฐบาลกลางมากขึ้นเรื่อยๆ งานวิจัยชี้ว่าหากสัดส่วนหนี้ต่อ GDP เพิ่มขึ้นทุกๆ 1 จุด จะส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยระยะยาวสูงขึ้นประมาณ 2 ถึง 3 จุดพื้นฐาน (Basis points) ซึ่งจะกลายเป็นวงจรที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องระหว่างต้นทุนการกู้ยืมและภาระดอกเบี้ยที่บวมขึ้น

  ข้อมูลล่าสุดยังชี้ให้เห็นว่าความต้องการถือครองหนี้สหรัฐฯ จากต่างชาติลดน้อยลง โดยนักลงทุนต่างชาติถือครองหนี้สาธารณะสหรัฐฯ ประมาณร้อยละ 30 หรือร้อยละ 24 ของหนี้รัฐบาลกลางทั้งหมด สัดส่วนนี้ปรับตัวลดลงเล็กน้อยเนื่องจากผู้ถือครองภายในประเทศ รวมถึงธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve), กองทุนรวม และกองทุนบำเหน็จบำนาญ มีอัตราการขยายตัวที่เร็วกว่าความต้องการจากต่างประเทศ ทั้งนี้ ประเทศญี่ปุ่น (Japan) ยังคงเป็นผู้ถือครองรายใหญ่ที่สุดด้วยมูลค่ากว่า 1.2 ล้านล้านดอลลาร์ ณ เดือนพฤศจิกายน 2025

  กระแสการเมืองภายในเฟดกำลังเปลี่ยนทิศทางในลักษณะที่เพิ่มความตึงเครียดระหว่างนโยบายการคลังและนโยบายการเงิน เมื่อวันที่ 30 มกราคม ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ได้เสนอชื่อ นายเควิน วอร์ช (Kevin Warsh) อดีตผู้ว่าการเฟด ให้ดำรงตำแหน่งประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ ต่อจาก นายเจอโรม พาวเวลล์ (Jerome Powell) โดยทรัมป์ได้ผลักดันอย่างหนักให้มีการลดอัตราดอกเบี้ยเพื่อลดต้นทุนการกู้ยืมของรัฐบาลท่ามกลางภาวะขาดดุลสูง ซึ่งนายวอร์ชที่เคยเป็นสายเหยี่ยว (Hawk) ในด้านเงินเฟ้อมานาน ล่าสุดได้ส่งสัญญาณที่ผ่อนคลายมากขึ้น โดยอ้างว่าการเพิ่มขึ้นของผลิตภาพช่วยเปิดช่องว่างให้นโยบายการเงินแบบผ่อนปรนได้

  พลวัตนี้ทำให้เกิดความกังวลที่สมเหตุสมผลเกี่ยวกับ "ภาวะการคลังครอบงำนโยบายการเงิน" (Fiscal dominance) ซึ่งภาระในการชำระหนี้บีบบังคับให้นโยบายการเงินสูญเสียความเป็นอิสระ การลดดอกเบี้ยอย่างรุนแรงหรือการขยายงบดุลอาจถูกมองว่าเป็นการนำเงินมาชดเชยการขาดดุล (Monetizing deficits) ซึ่งจะบั่นทอนความเป็นอิสระของเฟด และตลาดอาจตอบโต้ด้วยการทำให้ค่าเงินดอลลาร์อ่อนค่าลง อัตราผลตอบแทนที่แท้จริงลดลง หรือเกิดความสงสัยในบทบาทสินทรัพย์ปลอดภัย (Safe-haven) ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดเงินทุนไหลออกจากสหรัฐฯ เพื่อแสวงหาผลตอบแทนที่สูงกว่าในที่อื่น

  ผลกระทบต่อเนื่องไปยังเศรษฐกิจโลกกำลังเริ่มปรากฏให้เห็น ค่าเงินดอลลาร์ที่อ่อนค่าอาจช่วยลดการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ แต่ก็อาจกระตุ้นให้เกิดเงินทุนไหลออก ซึ่งประเทศผู้รับทุนอาจเห็นค่าเงินของตนแข็งค่าขึ้นจนกระทบต่อขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการส่งออก ทำให้ราคาสินทรัพย์พุ่งเกินจริง เกิดเงินเฟ้อจากการนำเข้า และเพิ่มความเปราะบางหากเกิดการเปลี่ยนทิศทางของเงินทุนอย่างกะทันหัน ความผันผวนของสินค้าโภคภัณฑ์ที่ซ้ำเติมโดยกำแพงภาษี ภูมิรัฐศาสตร์ และความผันผวนของดอลลาร์ ยิ่งสร้างแรงกดดันต่อทั้งผู้นำเข้าและผู้ส่งออก ความต้องการถือครองเงินดอลลาร์จากต่างชาติที่ลดลงและการเปลี่ยนไปถือครองทองคำเริ่มทำให้เกิดคำถามต่ออำนาจนำของดอลลาร์ หากสหรัฐฯ ไม่มีการปฏิรูป ความเสี่ยงจะรวมถึงความผันผวนของกระแสเงินทุน ความผันผวนของค่าเงินและเงินเฟ้อ และอาจนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจชะงักงันและเงินเฟ้อ (Stagflation) หรือวิกฤตลามไปทั่วโลก

  สหรัฐฯ ควรให้ความสำคัญกับการปฏิรูปการคลัง รวมถึงการขยายระยะเวลาครบกำหนดของหนี้เพื่อลดความเสี่ยงในการต่ออายุหนี้ (Rollover risks) การควบคุมการขาดดุลเชิงโครงสร้าง และการรักษาเสถียรภาพของอัตราผลตอบแทนเพื่อลดแรงกดดันต่ออัตราดอกเบี้ยโลก สิ่งสำคัญที่สุดคือการรักษาความเป็นอิสระของเฟดเพื่อหลีกเลี่ยงภาพลักษณ์ของการพิมพ์เงินมาใช้หนี้ การอ่อนค่าของดอลลาร์ และความผันผวนของเงินทุนไหลเข้าออก

  สำหรับกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่สามารถบรรเทารักษาความเสี่ยงได้ด้วยมาตรการที่ตรงจุด เช่น การใช้เครื่องมือเชิงนโยบายกำกับดูแลสถาบันการเงิน (Macroprudential tools) เช่น การเพิ่มสัดส่วนเงินสำรองของธนาคาร การกำหนดเพดานอัตราส่วนสินเชื่อต่อมูลค่าหลักประกัน (LTV) หรืออัตราส่วนภาระหนี้ต่อรายได้ (DSR) และการจำกัดการปล่อยสินเชื่อเงินตราต่างประเทศ เพื่อป้องกันภาวะฟองสบู่สินเชื่อ นอกจากนี้ การบริหารจัดการกระแสเงินทุน (Capital flow management) อย่างรอบคอบ เช่น การเก็บภาษีเงินนำเข้าระยะสั้น หรือการกำหนดระยะเวลาถือครองขั้นต่ำ ก็เป็นสิ่งที่จำเป็น รวมไปถึงการเสริมสร้างการกำกับดูแลธนาคาร การรักษาระดับเงินสำรองระหว่างประเทศให้เพียงพอ และการส่งเสริมการออกพันธบัตรสกุลเงินท้องถิ่นเพื่อเป็นเกราะป้องกันความผันผวนจากภายนอก

  ความร่วมมือระดับโลกยังคงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง สถาบันพหุภาคีเช่น IMF และ G20 ควรเอื้ออำนวยให้เกิดการปรับโครงสร้างหนี้และส่งเสริมการประสานงานเชิงนโยบาย นวัตกรรมอย่างการชำระเงินข้ามพรมแดนผ่านระบบบล็อกเชน (Blockchain) และการผลักดันเงินหยวนสู่ระดับสากลอาจช่วยลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์ลงได้ทีละน้อย แต่สิ่งเหล่านี้ต้องอยู่ภายใต้กรอบการกำกับดูแลและมาตรฐานสากลที่แข็งแกร่ง

  ผู้เขียนบทความนี้เป็นศาสตราจารย์ประจำ National School of Development มหาวิทยาลัยปักกิ่ง และรองผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเศรษฐกิจจีน (CCER)

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.chinadaily.com.cn/a/202602/04/WS6982820aa310d6866eb374b8.html