ทรัมป์หนุนระเบียงการค้า IMEC เชื่อมอินเดีย-ตะวันออกกลาง-ยุโรป นักวิเคราะห์ชี้ต้องยกระดับเป็นเครือข่าย รับมือสงคราม-ความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์

30-9-2026

   สำนักข่าว SCMP รายงานว่า การออกมาประกาศสนับสนุนโครงการระเบียงเศรษฐกิจอินเดีย-ตะวันออกกลาง-ยุโรป (India-Middle East-Europe Economic Corridor: IMEC) ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) แห่งประเทศสหรัฐฯ (US) เมื่อเร็วๆ นี้ ได้จุดกระแสความสนใจในระเบียงการค้าที่มีอายุ 3 ปีนี้ขึ้นมาอีกครั้ง ทว่าบรรดานักวิเคราะห์เตือนว่า โครงการดังกล่าวซึ่งถูกวางตำแหน่งเป็นคู่แข่งสำคัญของข้อริเริ่มสายแถบและเส้นทาง (Belt and Road Initiative: BRI) ของประเทศจีน (China) จำเป็นต้องเร่งขยายขอบเขตและปรับเปลี่ยนโครงสร้าง เพื่อให้สามารถต้านทานความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังปะทุอย่างหนักในภูมิภาคตะวันออกกลาง

  โครงการ IMEC ถูกเปิดตัวเป็นครั้งแรกในการประชุมสุดยอด G20 เมื่อปี 2023 โดยได้รับการสนับสนุนจากประเทศอินเดีย (India), ประเทศสหรัฐฯ (US), ประเทศซาอุดีอาระเบีย (Saudi Arabia), ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE), ประเทศอิสราเอล (Israel) และสหภาพยุโรป (EU) ตั้งเป้าที่จะรวมเส้นทางเดินเรือ, ทางรถไฟ, ท่อส่งพลังงาน และสายเคเบิลข้อมูลเข้าไว้ด้วยกันในระเบียงเดียว อย่างไรก็ตาม โครงสร้างพื้นฐานส่วนใหญ่ยังคงอยู่ระหว่างการพัฒนา โดยเฉพาะทางเชื่อมรถไฟและท่าเรือหลัก

  ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ได้ยึดโยงการสนับสนุน IMEC เข้ากับความพยายามย้ายโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานให้ออกห่างจากเส้นทางทะเลที่เปราะบาง ท่ามกลางความขัดแย้งกับประเทศอิหร่าน (Iran) โดยทรัมป์ระบุเมื่อวันที่ 22 กันยายน ในการประชุมร่วมกับผู้นำกลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซีย นอกรอบการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UN General Assembly) ว่า "การโจมตีทางก่อการร้ายของประเทศอิหร่าน (Iran) ต่อการเดินเรือเชิงพาณิชย์ในประเทศข้างเคียง ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการย้ายโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ออกไปให้พ้นจากจุดตรวจคุมของอิหร่าน นั่นคือเหตุผลที่คณะรัฐบาลของผมสนับสนุน IMEC และช่องทางขนส่งน้ำมันอื่นๆ อย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นระบบท่อส่งหรือรูปแบบอื่นใดก็ตาม"

  นายอัลแบร์โต ริซซี (Alberto Rizzi) นักวิจัยด้านนโยบายจากองค์กร European Council on Foreign Relations ชี้ว่า IMEC เป็นมิตินโยบายที่ต่อเนื่องกันอย่างน่าประหลาดระหว่างรัฐบาลทรัมป์สมัยที่สองและประธานาธิบดีโจ ไบเดน (Joe Biden) แม้การสนับสนุนทางการเมืองของทรัมป์จะช่วยสร้างแรงขับเคลื่อน แต่ยังยากที่จะเปลี่ยนเป็นการสนับสนุนทางการเงินในเร็ววัน นอกจากนี้ สงครามประเทศอิหร่าน (Iran) และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) เกือบสมบูรณ์ ได้เผยจุดอ่อนพื้นฐานของ IMEC ที่เดิมออกแบบมาเพื่อเลี่ยงคลองสุเอซ (Suez Canal) แต่กลับต้องสลับมาเผชิญความเสี่ยงที่ช่องแคบฮอร์มุซแทน เกิดเป็นปรากฏการณ์ "IMEC บนล้อหมุน" ที่ต้องใช้รถบรรทุกวิ่งข้ามทะเลทรายอาหรับส่งสินค้าไปยังทะเลเมดิเตอร์เรเนียน (Mediterranean) แทน

   สอดคล้องกับ นางสาวชานธี มารีเอต ดีซูซา (Shanthie Mariet D’Souza) ผู้ก่อตั้งสถาบัน Mantraya Institute for Strategic Studies และ นายอาฟัค ฮุสเซน (Afaq Hussain) จากสถาบัน Atlantic Council ที่เห็นพ้องกันว่า IMEC ไม่สามารถเป็นระเบียงการค้าเส้นทางเดียว (single-line corridor) ได้อีกต่อไป แต่ต้องกระจายความเสี่ยงด้วยการรวมท่าเรือ Salalah ในประเทศโอมาน (Oman), เส้นทางผ่านประเทศอียิปต์ (Egypt) หรือประเทศซีเรีย (Syria) ผ่านประเทศจอร์แดน (Jordan) รวมถึงแก้จุดเปราะบางบริเวณช่องแคบบับเอลมันเดบ (Bab al-Mandeb Strait) ในทะเลแดง (Red Sea)

  ด้าน นางสาวซัมริดธี วิช (Samriddhi Vij) จาก Observer Research Foundation นิยามปัญหานี้ว่าคือ "ความย้อนแย้งของการฟื้นตัว" (paradox of resilience) เนื่องจากเบี้ยประกันภัยสงครามที่พุ่งสูงทำใหมูลค่าต้นทุนทุนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ IMEC มีความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์มากขึ้น แต่ในทางเชิงพาณิชย์กลับบังคับใช้ได้ยากยิ่งขึ้น

  เพื่อแก้ปัญหานี้ ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ได้เริ่มเปิดใช้บริการขนส่งสินค้าทางรถไฟโดยบริษัท Etihad Rail และ AD Ports เชื่อมท่าเรือ Fujairah นอกช่องแคบฮอร์มุซ เข้ากับเขตอุตสาหกรรม Industrial City of Abu Dhabi ขณะที่ประเทศโอมาน (Oman) กำลังเร่งสร้างทางรถไฟยาว 238 กิโลเมตร เชื่อมเมือง Sohar กับ UAE

  นายโรบินเดอร์ ซัจเดฟ (Robinder Sachdev) นักวิเคราะห์ด้านการต่างประเทศ สรุปว่า วิกฤตการณ์ไม่ได้ลดทอนตรรกะของ IMEC แต่ลดทอนตรรกะของ IMEC ที่พึ่งพาประตูทางออกเดียว การพัฒนาขั้นต่อไปจึงไม่ใช่แค่การลากเส้นใหม่ แต่คือการ "ออกแบบใหม่" ให้กลายเป็นเครือข่าย (network) เพราะเส้นทางสายเดียวอาจถูกตัดขาดได้ง่าย แต่นวัตกรรมเครือข่ายสามารถปรับเปลี่ยนเส้นทางเพื่อสืบทอดการค้าโลกได้อย่างไร้รอยต่อ

---

IMCT NEWS

ที่มา https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3369219/india-europe-trade-corridor-gets-trumps-backing-can-imec-survive-war?module=top_story&pgtype=homepage