ทรัมป์ปิดฉากภาพลวงตาของโลกาภิวัตน์ในปี 2025

29-12-2025

   หากมีแนวคิดเดียวที่สะท้อนนโยบายต่างประเทศของสหรัฐในปี 2025 นั่นคงเป็น การเปลี่ยนโฟกัสจากคำพูดเรื่อง “ความเป็นผู้นำโลก” ไปสู่การยืนยันสิทธิพิเศษของตนเองในภูมิภาคใกล้บ้านอย่างไม่อ้อมค้อม ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์นำพาไปสู่การสิ้นสุดของปีนี้ในทิศทางไม่ต่างจากต้นปี สะท้อนว่าวอชิงตันตั้งใจที่จะนิยามวิธีจัดสรรอำนาจในภูมิภาคต่าง ๆ ใหม่

   ล่าสุดคือการแต่งตั้ง เจฟฟ์ แลนดรี ผู้ว่าการรัฐลุยเซียนา และพันธมิตรแนบชิดของทรัมป์ เป็น ผู้แทนพิเศษสหรัฐประจำกรีนแลนด์ ได้มีการมอบหมายหน้าที่ชัดเจน: ค้นหาวิธีที่จะนำดินแดนกรีนแลนด์ที่มีรัฐบาลตนเองภายใต้เดนมาร์ก เข้าสู่สหรัฐฯ ทรัมป์เคยเสนอแนวคิดนี้ก่อนกลับสู่ทำเนียบขาว และยังไม่ละทิ้งความคิดนี้

  ว่าด้วยกฎหมายระหว่างประเทศ ปรัชญาของทรัมป์คือ “ไม่สำคัญ” อุปสรรคเชิงปฏิบัติใหญ่หลวง: เดนมาร์กโกรธแค้น ชาวกรีนแลนด์ส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย และการที่สมาชิกนาโต้หนึ่งบังคับได้ดินแดนจากสมาชิกอีกประเทศเป็นเรื่องแทบเป็นไปไม่ได้

  แนวคิดเรื่องกรีนแลนด์อาจดูเหมือนแค่ ผลงานประหลาดของผู้นำ แต่ในบริบทกว้างของปี 2025 แสดงถึง การเปลี่ยนโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอย่างลึกซึ้ง

   ในยุคสูงสุดของโลกาภิวัตน์เสรี ความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์ถูกมองเป็นปัจจัยรอง เทคโนโลยีใหม่ทำให้ระยะทางแทบสูญสลาย ความร่วมมือสามารถเกิดขึ้นทั่วโลกได้ง่ายเหมือนเกิดขึ้นข้ามพรมแดน ในสภาพแวดล้อมนี้ สหรัฐทำหน้าที่เหมือน “เพื่อนบ้านของทุกคน” – เป็นอำนาจจาก ระยะไกลที่ความต้องการของตนมีน้ำหนักไม่น้อยกว่าพันธมิตรใกล้บ้าน

   ตรรกะนี้ถูกสรุปไว้อย่างชัดเจนโดยผู้นำเอเชียกลางในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ผู้กล่าวว่าประเทศของเขามี “เพื่อนบ้านใหญ่ 3 ประเทศ: รัสเซีย จีน และสหรัฐ” อิทธิพลของวอชิงตันถูกมองว่าเป็นอำนาจโลกตามธรรมชาติ บางประเทศพยายามสร้างสมดุลระหว่างอำนาจเหล่านี้ ขณะที่บางประเทศก็พึ่งพาผู้ปกป้องจากระยะไกลอย่างเต็มใจ แต่ต่อมากลับพบว่าการละเลยเพื่อนบ้านจริงมีต้นทุนทางการเมืองของตัวเอง

   รัฐบาลทรัมป์ได้ เบี่ยงเบนจากปรัชญานี้ เริ่มจากวาทกรรม ต่อด้วยการปฏิบัติ และสุดท้ายกลายเป็นหลักการทางนโยบาย ในต้นปี ทำเนียบขาวเริ่ม กำหนดให้กรีนแลนด์ แคนาดา และคลองปานามา เป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์พิเศษ

   ภายในฤดูใบไม้ร่วง ความกดดันต่อเวเนซุเอลาเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน สะท้อนถึงความเชื่อของวอชิงตันที่ว่าผลทางการเมืองใน ‘ภูมิภาคใกล้บ้าน’ ควรสอดคล้องกับความต้องการของสหรัฐ และในเดือนธันวาคม การเปลี่ยนแปลงนี้ถูกระบุอย่างเป็นทางการใน ยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติฉบับใหม่ ซึ่งฟื้นการตีความ หลักการมอนโร ยุคทรัมป์ กลายเป็นหลักจัดระเบียบสำคัญของนโยบายต่างประเทศสหรัฐ

   หลักการมอนโรซึ่งประกาศเมื่อสองศตวรรษก่อน ระบุว่าซีกโลกตะวันตกปิดสำหรับการแทรกแซงของยุโรป แม้จะถูกกล่าวในภาษาต่อต้านล่าอาณานิคม แต่ก็สร้างระบบแบ่งโลกออกเป็นวงอิทธิพล โดยอเมริกาใต้ถูกประกาศให้เป็น “สนามหลังบ้าน” ของวอชิงตัน อย่างไรก็ตาม การอ้างอิงแนวทางนี้อย่างเปิดเผย ไม่เป็นที่นิยมหลังปี 1945 ระบบสหประชาชาติยกย่องแนวคิดเรื่อง ความเสมอภาคอธิปไตยและไม่แทรกแซง แม้อยู่ในระดับการอภิปรายสาธารณะ

   ทรัมป์ไม่ได้ถูกจำกัดด้วยมารยาทหรือข้อบังคับทางกฎหมายใด ๆ มาตรฐานทางกฎหมายและกฎเกณฑ์ทางการทูตไม่ได้กำหนดมุมมองโลกของเขา ซึ่งนี่เองที่ทำให้สถานการณ์ปัจจุบันชัดเจนขึ้น แทนที่สหรัฐจะนำเสนอภาพตัวเองเป็นผู้จัดการโลกที่มีเมตตา วอชิงตันกลับยืนยัน สิทธิพิเศษในภูมิภาคใกล้บ้าน และมองโลกที่เหลือเป็นเรื่องรอง

   การเปลี่ยนแปลงนี้มีรากลึกกว่าลักษณะนิสัยของทรัมป์ การระบาดใหญ่ของโควิด-19 คือจุดเปลี่ยน การล่มสลายอย่างกะทันหันของเครือข่ายระหว่างประเทศในปี 2020 แสดงให้เห็นว่า ห่วงโซ่อุปทานระยะยาวและความพึ่งพาอาศัยกันอย่างกว้างขวางเปราะบางเพียงใด ในช่วงวิกฤติ คู่ค้าที่เชื่อถือได้เพียงคนเดียวคือ คู่ค้าที่อยู่ใกล้บ้าน โลกฟื้นตัวจากช็อกเบื้องต้น แต่บทเรียนทางยุทธศาสตร์ยังคงอยู่: การรวมระบบระยะไกลสามารถหายไปได้ในชั่วข้ามคืน ไม่ว่าจะจากเหตุฉุกเฉินด้านสุขภาพ การคว่ำบาตร ความขัดแย้งทางการเมือง หรือแรงกดดันทางเศรษฐกิจ

   ปัจจุบัน ทุกมหาอำนาจวางแผนรับมือความขัดข้องเหล่านี้ โดยให้ความสำคัญกับความมั่นคงทางภูมิศาสตร์และโลจิสติกส์ ความมั่นคงโดยรวมมีน้ำหนักมากกว่าตรรกะตลาด ในมุมนี้ ปี 2025 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการจัดลำดับความสำคัญของอำนาจ

   อำนาจไม่ได้ถูกจินตนาการว่าแผ่ออกจากบนลงล่างผ่านพันธมิตรและสถาบันโลกขนาดใหญ่ แต่ถูกสร้างใหม่ จากพื้นฐานขึ้นมา: เริ่มจากเพื่อนบ้าน → ภูมิภาค → ส่วนที่เหลือของโลก

  สหรัฐอเมริกากำหนดโทนเสียง แต่ไม่ได้อยู่เพียงลำพัง อิสราเอลพยายามวางแผนภูมิรัฐศาสตร์ใหม่ในตะวันออกกลางเพื่อรับประกันความมั่นคงที่ถือเป็นเรื่องมีชีวิตรอดของตน ตุรกีกำลังขยายอิทธิพลข้ามภูมิภาคโดยใช้แนวคิดโลกเติร์ก และประเทศอื่น ๆ ก็เคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกัน ดินแดนกลับมีความสำคัญอีกครั้ง

   การเมืองโลกแบบแบ่งวงอิทธิพลไม่สามารถมั่นคงได้ แต่ลักษณะของความไม่มั่นคงเปลี่ยนไป แทนที่จะเป็นการเผชิญหน้าเชิงอุดมการณ์ในระดับโลก เราเห็น การแข่งขันระดับภูมิภาคเป็นโมเสก แต่ละพื้นที่มีตรรกะทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเฉพาะตัว

   สำหรับรัสเซีย ความเป็นจริงนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง สิ่งแวดล้อมที่ละเอียดอ่อนและมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ที่สุดยังคงเป็นสิ่งที่เราเรียกว่า “ใกล้ชิดต่างประเทศ” (near abroad) ในยุคหลังโลกาภิวัตน์ พื้นที่นี้กำลังกลายเป็นศูนย์กลางมากขึ้น

   เมื่อข้อขัดแย้งในยูเครนสิ้นสุดลง จะเข้าสู่ระยะใหม่อย่างมีคุณภาพ ซึ่งมอสโกจะต้องเรียนรู้ที่จะดำเนินการภายใน กรอบการแข่งขันทางอิทธิพลภูมิภาค อีกครั้ง แทนที่จะสมมติว่าระบบและสถาบันโลกสามารถสร้างเสถียรภาพได้

   หากปี 2025 แสดงอะไรได้ สิ่งนั้นคือ โลกกำลังเคลื่อนออกจากภาพลวงตาของการรวมระบบระดับโลก มหาอำนาจกลับมาสนใจภูมิศาสตร์อีกครั้ง ยืนยันการควบคุมพื้นที่ใกล้ตัว และนิยามใหม่ว่า ความรับผิดชอบ หมายถึงอะไรภายในขอบเขตเหล่านั้น

   สหรัฐอเมริกา ซึ่งเคยยืนกรานที่จะกำหนดโลกทั้งใบให้สอดคล้องกับอุดมการณ์ของตน ตอนนี้เป็นผู้นำการเปลี่ยนผ่านนั้น และไม่ใช่โดยตัวอย่างของความยับยั้งชั่งใจ แต่โดยการ อ้างสิทธิพิเศษอย่างเปิดเผยในพื้นที่ที่ผลประโยชน์ของตนฝังรากลึกที่สุด

ที่มา https://www.rt.com/news/630104-lukyanov-2025-trump-globalist-illusion/