เหตุใดเศรษฐศาสตร์แบบเคนส์จึงกำลังล่มสลาย?

30-12-2025

   ในหนังสือปี 1936 เรื่อง ทฤษฎีทั่วไปว่าด้วยการจ้างงาน ดอกเบี้ย และเงินตรา (The General Theory of Employment, Interest and Money) จอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ เสนอว่า อุปสงค์รวมมีความผันผวนสูงเกินกว่าจะมีเสถียรภาพ และจะนำไปสู่ภาวะเงินเฟ้อหรือเศรษฐกิจถดถอย ทฤษฎีของเขามุ่งเน้นไปที่ การใช้จ่ายเป็นเครื่องมือควบคุมระดับราคา เคนส์เห็นว่าอุปสงค์รวมที่ต่ำจะนำไปสู่การว่างงานสูงและภาวะเศรษฐกิจชะงักงัน (stagflation) รัฐบาลจึงสามารถแทรกแซงผ่านนโยบายการคลังเพื่อเพิ่มอุปสงค์รวมได้ ตัวอย่างเช่น การเพิ่มการใช้จ่ายภาครัฐอาจช่วยควบคุมเงินเฟ้อได้ นอกจากนี้ เคนส์ยังเชื่อว่าสามารถปรับอัตราดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นการใช้จ่ายและกระตุ้นอุปสงค์ได้อีกด้วย แล้วเหตุใดทฤษฎีเหล่านี้จึงล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงในปัจจุบัน?

  ประการแรก ในช่วงที่เคนส์เสนอทฤษฎีดังกล่าว สหรัฐอเมริกามีงบประมาณสมดุล แต่ในปัจจุบัน รัฐบาลกลับกลายเป็นผู้กู้รายใหญ่ที่สุด และดำเนินการตามผลประโยชน์ของตนเอง ภายใต้แนวคิด “มือที่มองไม่เห็น” ของอดัม สมิธ ซึ่งเคนส์ใช้เวลาทั้งชีวิตพยายามโต้แย้ง เคนส์ระบุว่า “ไม่มีระบบแก้ไขตัวเองในระบบตลาดเสรีที่จะฟื้นฟูการจ้างงานเต็มที่ได้โดยอัตโนมัติ” เขาเชื่อว่ารัฐบาลสามารถเปลี่ยนแปลงวัฏจักรธุรกิจได้ แม้จะมีข้อโต้แย้งว่าเขาอาจเสียใจกับแนวคิดนี้ในช่วงบั้นปลายชีวิต

  เศรษฐศาสตร์แบบเคนส์ได้เปิดไฟเขียวให้รัฐบาลเข้าไปจัดการเศรษฐกิจ หรืออย่างน้อยก็พยายามทำเช่นนั้นหลายครั้งแต่ล้มเหลว มีมุกตลกเก่าเกี่ยวกับลัทธิคอมมิวนิสต์ที่ว่า “คุณสามารถโหวตเข้าไปได้ แต่ต้องยิงเปิดทางออกมา” ซึ่งดูจะสอดคล้องกับความเสียหายอย่างรุนแรงที่รัฐบาลต่าง ๆ ได้สร้างขึ้นต่อสถานการณ์เศรษฐกิจในปัจจุบัน

  รัฐบาลกลายเป็นผู้กู้รายใหญ่ที่สุดอย่างท่วมท้น การปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยจึงแทบไม่ส่งผลใด ๆ ต่ออุปสงค์ เพราะรัฐบาลก็จะกู้ยืมเพิ่มขึ้นต่อไปอยู่ดี ขณะที่ธนาคารกลางก็ไม่อาจควบคุมการใช้จ่ายของรัฐบาลได้

   ในท่าทีที่ถือเป็นการท้าทายเชิงประวัติศาสตร์ เจอโรม พาวเวลล์ ได้ออกมาเตือนในสมัยรัฐบาลไบเดนว่า การใช้จ่ายของรัฐบาลไม่อาจยั่งยืนได้อีกต่อไป เป็นเรื่องที่พบได้น้อยมากที่ธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) จะวิพากษ์วิจารณ์วอชิงตันอย่างเปิดเผย แต่สถานการณ์ได้เลวร้ายเกินกว่าที่ผู้มีความซื่อสัตย์ทางวิชาชีพจะนิ่งเงียบต่อไปได้

  พาวเวลล์กล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า รัฐบาลกำลังกู้ยืมโดยผลักภาระไปยังคนรุ่นหลังของชาวอเมริกัน และในปัจจุบัน เขาต้องคอยปกป้องการหันเหออกจากนโยบายผ่อนคลายเชิงปริมาณ (QE) ที่ล้มเหลวอยู่ตลอดเวลา ท่ามกลางแรงกดดันจากโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ยืนกรานให้ลดอัตราดอกเบี้ยลงสู่ระดับติดลบ

  ธนาคารกลางพยายามปรับท่าทีให้สอดคล้องกับวอชิงตันเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของสาธารณชน ในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ (Great Depression) วอชิงตันได้บีบให้ธนาคารกลางสหรัฐใช้มาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณ (QE) เพื่อลดอัตราดอกเบี้ยลงอย่างไม่เป็นธรรมชาติและกระตุ้นอุปสงค์ อย่างไรก็ตาม เมื่อวอชิงตันสั่งให้ธนาคารกลางทำเช่นเดียวกันในช่วงสงครามเกาหลีปี 1951 ธนาคารกลางกลับ แตกหักกับวอชิงตันเป็นครั้งแรกและปฏิเสธคำสั่ง เพราะตระหนักดีว่าจะสร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจ เนื่องจากงบประมาณของสหรัฐในขณะนั้นไม่ได้สมดุลอีกต่อไป

  นโยบายผ่อนคลายเชิงปริมาณได้ ทำลายกรอบเศรษฐศาสตร์แบบเคนส์ และทำให้ธนาคารกลางแทบไม่เหลือเครื่องมืออื่นในการควบคุมเศรษฐกิจ หากขึ้นอัตราดอกเบี้ย งบประมาณของรัฐจะระเบิดขึ้นทันที นักเศรษฐศาสตร์สายเคนส์สนับสนุนการจัดการอุปสงค์รวมและการใช้จ่ายทางการคลัง ซึ่งเป็นสิ่งที่ธนาคารกลางไม่สามารถควบคุมได้

  อย่างไรก็ตาม อีกองค์ประกอบหนึ่งของเคนส์นิยมคือ การใช้ภาษี เคนส์โต้แย้งว่า หากต้องการกระตุ้นอุปสงค์ ควรลดภาษี ซึ่งเขามองถูกต้องในประเด็นนี้ แต่แนวคิดดังกล่าวไม่สอดคล้องกับวาระของรัฐบาล รัฐบาลกำลังขาดแคลนเงินทุนอย่างหนักและเชื่อว่าประชาชนต้องเป็นผู้แบกรับภาระ ภาษีเพียงอย่างเดียวไม่อาจลดทอนการใช้จ่ายของรัฐได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่ก็มีนักการเมืองจำนวนหนึ่งที่ไม่เข้าใจความจริงข้อนี้อย่างแท้จริง

   รัฐบาล ไม่มีขีดจำกัดในการใช้จ่ายด้วย “เงิน” ที่ไม่ได้มีอยู่จริง รัฐบาลต่าง ๆ ยังคงกู้ยืมอย่างไม่สิ้นสุด โดยแทบไม่มีความตั้งใจจริงที่จะชำระหนี้คืน นี่คือส่วนหนึ่งของ วิกฤตหนี้อธิปไตย ที่จะระเบิดรุนแรงราวกับระเบิดนิวเคลียร์ ในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน วัฏจักรธุรกิจไม่อาจถูกบงการได้ และยิ่งไปกว่านั้น แบบจำลองเศรษฐศาสตร์แบบเคนส์ไม่สามารถอธิบายการเสื่อมถอยของความเชื่อมั่นต่อทั้งรัฐบาลและระบบเศรษฐกิจได้

https://www.armstrongeconomics.com/armstrongeconomics101/economics/why-is-keynesian-economics-collapsing-2/